Y Cần Thơ- Powered by TheKyOnline.vn
Tứ mã nan truy

 
君子一言 驷马难追: quân tử nhất ngôn, tứ mã nan truy.
1. Tứ (駟):
Chữ này xuất hiện đầu tiên ở quyển Luận ngữ của Khổng phu tử trong câu 駟不及舌, nghĩa là Tứ bất cập thiệt (xe 4 ngựa kéo cũng không nhanh bằng cái lưỡi). Chữ Tứ còn tìm thấy khắc trong hình xe ngựa chiến bằng đất ở lăng mộ Tần Thủy Hoàng. Theo nghĩa đó thì 駟 là chiến xa có 4 ngựa kéo. Vậy thì 驷马 nghĩa là gì? hiện nay vẫn chưa ai trả lời được. vì riêng chữ 驷 đã hàm nghĩa Tứ mã xa, cho nên 驷马 là tứ mã xa mã là vô nghĩa. Do vậy, phải truy ngược từ Luận ngữ nguyên văn câu nói của Tử cống: 惜乎, 夫子之说君子也,驷不及舌, 文犹质也,质犹文也: Phu tử chi thuyết quân tử dã. Tứ bất cập thiệt. Văn do chất dã, chất do văn dã. Nghĩa: Tiếc thay khi ông (Tử Thành) luận về người quân tử lại như vậy (chỉ cần có nội hàm đạo đức (tuân thủ nội dung của ngũ thường: nhân, lễ, nghĩa, trí, tín) mà không màng các giá trị bên ngoài (lời nói, phong cách thể hiện...)). Quân tử lời nói ra phải chắc như đinh đóng cột, trước sau như một (xe 4 ngựa không bằng lời nói củ người quân tử). Phong thái biểu hiện đạo đức, đạo đức toát lên phong thái. Như vậy, câu "Tứ bất cập thiệt" trong Luận ngữ là bàn về sức nặng của lời nói chứ ko bàn tốc độ của lời nói. Cho nên, nghĩa gốc đúng nhất của câu 驷不及舌 là tương đương câu 一言九鼎: nhất ngôn cửu đỉnh.
2. 君子一言 驷马难追: quân tử nhất ngôn, tứ mã nan truy:
难 là khó khăn, 追 là bắt được. vậy 难追 hàm ý khó đuổi theo được hoặc nắm lấy được. Như vậy cụm từ này có 2 nghĩa: quá nhanh hoặc quá khó hiểu/khó tìm. Ráp lại nguyên câu 君子一言 驷马难追 tạm phân nghĩa như sau: quân tử chỉ nói 1 lời, xe bốn ngựa - ngựa không đuổi theo kịp.
suy ra câu Tứ mã nan truy là do người đời sau cố gắng dịch cho dễ hiểu câu nói của Tử cống trong Luận ngữ nhưng vi phạm 2 quy tắc ghép từ. Nếu dùng 驷难追 thì sẽ có nhiều người ko đọc Luận ngữ thì khó hiểu 驷 là cái xe 4 ngựa kéo. Ngoài ra sẽ mất cân đối với vế đầu: quân tử nhất ngôn (4 chữ), tứ nan truy (3 chữ). Vi phạm kiểu này có thể chấp nhận được vì chữ 驷 xem như lấy từ điển tích, chữ 马 xem như làm cho rõ nghĩa câu và giúp cân đối so với vế 1. 驷马难追 hàm ý nhanh quá ko theo kịp, trong khi 驷不及舌 hàm ý sức nặng lời nói nặng hơn 4 mã lực (lực kéo của 4 ngựa chiến), nếu dịch ra phải là 四马力.
3. Giờ bàn về chữ Mã (马): 马 là con ngựa, cũng là họ ở đây chỉ con vật hoặc họ. Còn chữ 傌 thì phức tạp hơn. Chữ này lần đầu tiên xuất hiện vào cuối thời Xuân thu trong trò chơi giả lập trận có tên là Thiết uyển. Sau đó trò này biến thể rất nhiều vào thời loạn Ngũ hồ (hậu Tam quốc) đến khoảng cuối thời nhà Đường thì khá hoàn chỉnh về trận thế, quy ước quân cờ luật chơi cho đến ngày nay với tên: cờ tướng. Ý nghĩa ban đầu của chữ 傌 không phải chỉ con ngựa mà là chỉ kỵ binh (傌兵: có bộ nhân kiểm soát bên trái con mã), về sau kỵ binh không dùng từ này mà dùng là 骑兵 gồm bộ mã ghép chung với chữ Kỳ (奇: kỳ quặc) để mượn âm. Do đó hiện nay 傌 chỉ còn nghĩa chính trên bàn cờ tướng. Ở thời nhà Hán, 傌刑 còn mang nghĩa tiêu cực cho các nhục hình tàn khốc bao gồm cắt bỏ một phần thân thể như mũi, tai, lưỡi, xương bánh chè, vú, dương vật...hoặc phanh thây bằng ngựa hoặc ngựa gỗ (cho phụ nữ tội gian dâm ngồi vào yên ngựa gỗ có bông hoa sắt gắn trên yên, mỗi khi quay cho ngựa chạy bông này sẽ nâng lên hạ xuống, bung ra xếp vào với các cánh hoa cực sắc làm cho âm đạo bị phá hủy hoàn toàn). Ngày nay, 傌 sử dụng mang ý nghĩa về bạo hành hay tra tấn, đôi khi là tiếng để nguyền rủa người khác. Bàn về cấu trúc chữ 傌 trong ý nghĩa về Kỵ binh ngày xưa cũng khá phức tạp, có quá nhiều cách giải thích về dùng bộ Nhân đặt cạnh chữ Mã đứng chính (nghĩa là ngựa chiến quan trọng hơn, người điều khiển chỉ là phụ, các bộ từ trong tiếng Hoa thường là phụ trợ cho nghĩa chính) thay vì để chữ Nhân (人) đứng trên chữ Mã (马, 馬) thì hợp hơn.

BS Ngu quoc vi
Đăng bởi: ycantho - Ngày đăng: 21/11/2020
Sản Ngoại - Thủ thuật - Mổ Bệnh học nội - Phác đồ Nhi Ngoại ngữ Đọc giúp bạn Vui để học Basic sciences Đề thi Ghi danh AVYKDiễn đàn Y Cần ThơQuyên Góp

Số lượt truy cập
35.780.096
43 người đang xem


replica rolex