Freud2

Giai đoạn 2 phát triển trẻ em của Freud: 3-6 tuổi:

KHỔ SƯỚNG KHI ĐẠI TIỆN

Hết chuyện ăn uống, qua được thử thách cai sữa, rời vú mẹ hay bình sữa, lại đến câu chuyện đại tiện. Ở đây cũng đan dệt với nhau tác động của mấy yếu tố, tạo nên tình huống đặc biệt:

- Sự thành thục của hệ thần kinh.

- Đòi hỏi của xã hội.

- Cách làm và cá tính của bố mẹ.

- Cá tính của em bé.

Sau quá trình tiêu hoá từ dạ dày rồi qua ruột non kết thúc, các thức ăn nước uống thành chất bã lỏng xuống đại tràng. Thông thường đại tràng hút bớt nước đi, lúc phân đến trực tràng, thành phân cục, trực tràng đẩy phân, hậu môn nở ra, một số cơ bắp hoạt động đẩy ra ngoài. Trong những tháng đầu thần kinh chưa thành thục, những cảm giác ở niêm mạc trực tràng chưa nhạy, những vận động các cơ trực tràng, cơ bụng, cơ đáy bụng chưa chủ động được và nhất là sự chỉ đạo cơ khuyên bao quanh hậu môn chưa thuần, và ăn sữa là chính, phân lỏng, cho nên mỗi ngày nhiều lần em bé "ị" ra, cảm thấy ướt át khó chịu, khóc lên, mẹ lại thay tã, mẹ làm việc ấy cũng vui vẻ thôi, con còn bé bỏng mà, chưa chủ động được.

Nhưng không thể mãi như thế. Ở nông thôn nhà tranh nền đất, có "ị" cũng không sao, có khi cho đến dọn ngay. Ở một căn phòng chật hẹp thành phố không thể như vậy. Lớn rồi, lên một hai tuổi rồi, "ị" phải báo cho mẹ, đợi mẹ lấy bô, ngồi vào đàng hoàng, mà em bé cũng cảm thấy có những cảm giác mới từ hậu môn, những khoái cảm khi phân đầy trực tràng, khi nín giữ lại, khi rặn đưa phân ra. Sảng khoái vì được quyền chủ động, muốn giữ lại cho ra là tuỳ mình, khác với ăn là tiếp nhận, là bị động. Cảm giác mới lạ, được quyền chủ động, ngồi vào bô không phải là không thú vị. Tục ngữ có câu: Nhất quận công, nhì ỉa đồng.

Tâm lý học phát hiện là bất kỳ một bộ phận nào của cơ thể cũng có thể tạo ra những khoái cảm nhiều khi sâu sắc, và tuỳ quá trình phát triển của thần kinh, ở một tuổi nhất định, thì một bộ phận nhất định tạo ra những khoái cảm mạnh mẽ nhất, trong năm đầu là môi miệng, và trong năm thứ hai chính là hậu môn. Lớn lên, cuộc sống đa dạng thêm nhiều, quên mất những khoái cảm đặc sắc của thời tấm bé, đặc biệt khi mà bao nhiêu tri thức, tín ngưỡng, lễ nghi, đạo lý trùm lên mỗi hành động, nhiều hiểu biết, cấm đoán, đẩy lùi, dồn nén những khoái cảm thời bé.

Đối với người lớn, đại tiện là bẩn thỉu, hôi thối phải giải quyết nhanh gọn, sạch sẽ. Phải đưa con em vào kỷ cương chặt chẽ, nghiêm khắc. Không được "ỉa bậy", ở sạch là kỷ luật đầu tiên mang tính hầu như tuyệt đối. Khổ là đối với trẻ em "ị" lại là khoái cảm, là sử dụng quyền chủ động, nín giữ phân lại, cho phân ra, rồi bốc phân, chơi với phân, trát phân lên bô, lại là những điều thú vị. Trẻ em một hai tuổi không xem phân là bẩn, là thối.

Trẻ em không ngờ được, sao bố mẹ lại phản ứng kịch liệt? Mâu thuẫn giữa mẹ và con - chưa nói là phản ứng của bố - gay gắt lên hơn nhiều so với lúc cho ăn uống, và không thể nào khác, em bé phải nhanh chóng chấp nhận kỷ luật. Không phải em bé không có cách đối phó: mẹ dịu dàng, động viên, biểu dương, không hạch sách nôn nóng, con sẵn sàng theo ý mẹ, cho ra mọt cục phân đúng lúc, đúng chỗ, chịu cho mẹ lau chùi tắm rửa sạch sẽ. Cục phân trở thành món "quà" của đứa con ngoan tặng người mẹ hiền.

Mẹ "ác" đòi hỏi gay gắt, đôi khi còn trừng phạt, đứa con hư sẽ nín giữ lại, ngồi bô cả buổi không có tí phân nào, nhưng rồi lúc nào đó, đang mải chơi, lại đùn ra trong quần. Mỗi lần đại tiện trở thành một tấn kịch, phản ứng của hai bên đều mang tính quyết liệt. Theo một số nhà tâm lý, những em bé phải trải qua một giai đoạn "hậu môn" căng thẳng, lớn lên dễ mang tính hung hãn, cục cằn, và nói tục là một kiểu phản ứng mang tính "hậu môn" (những lời chửi tục tằn thường gắn liền với phân).

ĐÁI BẬY, ĐÁI DẦM

Rồi đứa bé tiếp tục lớn lên, qua câu chuyện ăn bú, đại tiện, lại đến cầu chuyện tiểu tiện. Ở đây, cũng có yếu tố thành thục của thần kinh, cũng có khả năng chủ động nín giữ nước tiểu hay cho tè ra, cũng có khoái cảm từ ống tiểu, cũng có yêu cầu xã hội làm cho bố mẹ đến lúc nào đó ép buộc con đi tiểu đúng nơi, đúng lúc. Và cũng có phản ứng của con, chấp nhận kỷ cương dễ dàng hay ngang bướng.

Khác với đại tiện là cơ khuyên ở ống tiểu, khi thắt lại giữ nước tiểu trong bàng quang, dãn ra cho nước tiểu thoát ra, khó điều khiển hơn, khả năng chủ động của bé xuất hiện chậm hơn ở hậu môn, phải đợi sau 3 tuổi, bé mới bắt đầu nín giữ được, đợi lúc nào thuận tiện bé mới tè ra. Nhưng cái khoá này ban đầu không chặt lắm, ngủ quên hay mải chơi thì cũng dễ "dấm đài". Sau 5-6 tuổi mới thật vững chắc. Tuy vậy hễ vấp váp vì cảm xúc lại không chủ động được tiểu tiện được nữa, nếu đôi khi đêm ngủ còn đái dầm cũng là chuyện bình thường. Mà nếu có đái dầm kéo dài, sau 7 tuổi vẫn tiếp tục mới thành vấn đề.

Vấn đề ở đây không mấy khi  là do bệnh tật, thương tổn thực thể ở đường tiết niệu. Chớ nghe một số thầy thuốc không rõ vấn đề bắt con đi khám đủ thứ, chụp phim, thử máu, tội nghiệp em bé, mà lại gây thêm lo âu cho nó và cả bố mẹ. Đái dầm kéo dài chủ yếu là do ngyên nhân tâm lý hoạ chăng trăm em có một bị bệnh và tật thực thể.

Cũng như trong đại tiện, quan hệ bố mẹ, con yên vui hay căng thẳng thì em bé dễ hay khó đi vào kỷ cương, không "đái bậy", ít đái dầm. Mà tâm lý ở đây khá phức tạp, vì phải giải quyết vào thời điểm 3 đến 5-6 tuổi, với một đứa bé tâm tư đã phát triển, sôi động hơn nhiều so với thời dạy dỗ cho ăn uống và đại tiện đúng kỷ cương.

Tính đứa con lúc này ngang bướng hơn nhiều, vì là ở vào tuổi tự khẳng định mạnh mẽ, ý muốn tự lập cao độ, khó chấp nhận sự can thiệp của kẻ khác vào công việc "nội bộ" của bản thân, nhưng lại còn duy kỷ, ái kỷ, suy nghĩ và hành động vẫn bị cảm xúc chi phối mạnh mẽ, nhiều khi bất chấp thực tế, bất chấp kẻ khác. Nói theo học giả Freud, trẻ sống theo nguyên tắc khoái cảm hơn là theo nguyên tắc thực tế. Tự khẳng định mạnh mẽ, muốn tự lập, nhưng chưa đủ năng lực, còn phải dựa vào người lớn, vì vậy dễ gây xung đột mâu thuẫn.

Chân tay không ngừng nhảy múa, sờ mó, đánh đá, tất vấp phải nhiều đồ vật, có khi đứt tay chảy máu dần dần nhận ra thuộc tính của sự vật, mang tính khách quan, không tuân theo ý muốn chủ quan của mình. Nhìn nhận ra thực tế sự vật vật chất còn tương đối dễ, phức tạp, bí hiểm, hơn nhiều là thế giới ngôn ngữ, thế giới xã hội của con người với nhau.

Sau 3 tuổi, ngôn ngữ phát triển nhanh chóng, vốn từ phong phú thêm nhiều, ngữ pháp dần dần nắm vững, nói thành câu, rồi thành chuyện, đến 5 tuổi thì về cuộc sống hàng ngày, em bé sử dụng ngôn ngữ thành thạo. Nhưng ngôn ngữ đâu có thu gọn lại trong cuộc sống hàng ngày của trẻ em. Em bé nghe đủ thứ chuyện, xem hình ảnh, ti vi, tắm mình trong một cái biển mênh mông, lạc vào một khu rừng rậm rạp rộng lớn. Chữ được chữ mất, chuyện hiểu chuyện không, chuyện gì là có thật, chuyện gì là hư cấu tưởng tượng, bịa đặt, cái nọ xọ vào cái kia thật là  cả một mớ bòng bong. Nhìn nhận cho ra đâu là thực tế, cái gì nghĩ đúng, cái gì sai, điều gì tốt xấu, được làm, nên làm, đối xử với người này người khác nên thế nào, đâu có dễ; một em bé nói là thấy một mụ địa ghẻ tàn nhẫn, nghĩ mãi tôi mới hiểu là em đã kết hai chữ địa chủ và dì ghẻ làm một, thành tên một nhân vật đáng sợ.

Hư thực trong đầu óc chưa phân biệt rõ ràng, nhưng hình ảnh phim hoạt hình, những câu chuyện nghe ngóng, chứng kiến được lẫn lộn với nhau tạo nên một thế giới thật có, ảo huyền có. Rồi vui sướng, đau khổ, giận dữ, kinh hãi vì những hình tượng ảo huyền, nhiều chuyện đùa người lớn đưa ra tưởng là thật, đâm hoảng sợ. Sợ vì bố mẹ bỏ rơi, thả lạc vào rừng. Sợ cọp, rắn, chó sói nuốt chửng như em bé quàng khăn đỏ, sợ bị cắt thiến mất chim hay một bộ phận nào khác trong cơ thể, các em thường sống trong những kịch cảnh tưởng tượng ra mà tâm lý học gọi là huyễn tưởng.

Thông thường cuộc sống phong phú, sôi động, cho các em được ăn, được chơi, được người lớn âu yếm chăm sóc, cái vui bù cho cái khổ, rồi những ấm ức được giải toả. Nhưng gặp hoàn cảnh khách  quan không thuận lợi, bố mẹ, thầy cô, ông bà, chú bác, bác sĩ, y tá quá gay gắt, dở tính, dở chứng, thì tình cảnh bế tắc.

http://nt-foundation.com
Đăng bởi: ycantho - Ngày đăng: 11/03/2017
 1  2 
Ngoại ngữ Thuốc Nhi Sản Ngoại - Thủ thuật - Mổ Bệnh học nội - Phác đồ Đọc giúp bạn Vui để học Basic sciences Đề thi E-LearningDiễn đàn Y Cần ThơQuyên Góp

Số lượt truy cập
21.832.785
92 người đang xem


.