Học ngành Y, sinh viên sẽ được thầy cô và các anh chị cho lời khuyên như sau: tin các thông tin viết trong giáo trình và textbook; còn các thông tin tìm được trên mạng hay các sách tham khảo thì chỉ dùng để tham khảo. Tuy nhiên, thông tin- dù có được trích ra từ textbook đi nữa- mà không được kiểm chứng một cách kỹ lưỡng thì cũng chỉ là một lời nói dối. Xin được dẫn chứng bằng một ví dụ trong The Washington Manual of Medical Therapeutics 33rd.

Trang 633 có một đoạn đề cập về các yếu tố nguy cơ của bệnh viêm gan C. Trong đó có nói một yếu tố nguy cơ là Phục vụ trong quân đội (military service). Vì Washington là một cuốn sổ tay lâm sàng của sinh viên Mỹ, nên mình sẽ tìm các dẫn chứng của chỉ riêng quân đội Mỹ. Qua các tài liệu mà mình tìm được, thì người ta lại chỉ ra rằng tỉ lệ nhiễm viêm gan C trong quân đội Mỹ lại ít hơn cả dân số chung (General population)! Tỉ lệ nhiễm trong quân đội là 0,48%. Trong khi tỉ lệ này ngoài dân số chung là 1,8%. Virus viêm gan C chỉ là vấn đề của các cựu binh chiến tranh, đặc biệt là cựu binh chiến tranh Việt Nam (tỉ lệ nhiễm lên đến 22%). Do đó, câu này trong sách phải sửa lại là yếu tố nguy cơ là cựu binh (veteran) mới chính xác.

Nguyên nhân do đâu mà trong khi các cựu binh lại có tỉ lệ nhiễm cao, thì các binh lính tại ngũ trong quân đội Mỹ lại có tỉ lệ nhiễm thấp? Để hiểu được điều này chúng ta phải có một cái nhìn toàn cảnh về lịch sử của virus viêm gan C, cũng như là sự ảnh hưởng của virus viêm gan C đối với các chính sách y tế. Virus viêm gan C được chính thức công bố phát hiện vào năm 1989. Điều đó có nghĩa là đến năm 1989 thì cộng đồng mới biết đến sự nguy hiểm của con virus này, và những thay đổi về mặt chính sách y tế thì còn xảy ra chậm hơn. Ngày nay người ta chỉ cho kim tiêm sử dụng một lần, các vaccin hay máu muốn sử dụng phải qua các test xác nhận là không có chứa virus viêm gan C. Nhưng trước năm 1989, các nguyên tắc này chắc chắn đã không được áp dụng. Thêm một yếu tố là trong quân đội, do sự sống và cái chết chỉ cách nhau trong gang tấc, nhân viên y tế lại không có thời gian và phương tiện để làm các thủ thuật vô trùng một cách đầy đủ, nên có thể thấy là sự lây truyền virus viêm gan C sẽ diễn ra dễ dàng như thế nào. Cũng do lý do sống nay chết mai, nên lính là những người rất liều lĩnh và phiêu lưu. Dễ dàng hiểu là dính với chữ liều là sẽ có sử dụng ma túy, xăm hình, và quan hệ tình dục bừa bãi (lưu ý là các nghiên cứu hiện nay dựa trên các cựu binh còn sống, hầu hết là các cựu binh đã tham chiến tại các nước châu Á sau thế chiến thứ 2, đặc biệt là Việt Nam. Chúng ta nên nhớ châu Á là một vùng dịch tễ của viêm gan virus). Sau đây là một số yếu tố nguy cơ mà người ta nghĩ đã dẫn dến tỉ lệ nhiễm cao ở cựu binh:
Truyền máu
Tiếp xúc y tế
Xăm hình
Quan hệ tình dục với người bản địa
Sử dụng ma túy

Hiện nay, do thông tin về các đường lây truyền của viêm gan C đã được công bố rộng rãi, cùng những chính sách kiểm tra chặt chẽ hơn trong quân đội, nên tỉ lệ nhiễm virus đã hạ xuống mức thấp hơn rất nhiều.

Thông tin luôn phải được kiểm chứng, dù cho nó có nguồn gốc đáng tin cậy như thế nào. Luôn luôn lắng nghe, nhưng hãy nghi ngờ tất cả.

Tài liệu tham khảo:
http://aje.oxfordjournals.org/content/153/8/764.full
http://webcache.googleusercontent.co....google.com.vn
http://hcvets.com/
http://www.hcvadvocate.org/hcsp/articles/vietvet.html
http://www.hepcchallenge.org/choices...pter_22_OL.pdf