1. Đặc điểm:

- Corynebacterium (Lehmann & Neumann - 1896) là 1 họ vi khuẩn gồm những vi khuẩn gram dương, hình que, không di động, không sinh nha bào, catalase (+), có thể sắp thành hình hàng rào hay hán tự

- Kích thước: 2-6 Micromet

- Môi trường nuôi cấy: Loffler, thạch máu, TSA.



[I]Hình ảnh Corynebacterium sắp thành hình Hán tự trên kính hiển vi


Khúm vi khuẩn họ Corynebacterium trên thạch máu


2. Phân bố:

- Các vi khuẩn thuộc họ Corynebacterium ở khắp nơi trong tự nhiên như đất, nước, cây, và sản phẩm nông nghiệp hay ngay cả trên tuyến nhầy và da của con người .

- Chúng thường phân bố nhiều ở vùng nhiệt đới.

- Đa số Corynebacterium vô hại, chỉ những chủng vi khuẩn nhiễm thực khuẩn bào (phage) mang thông tin di truyền độc tố (tox gen) mới gây bệnh nặng.

3. Khả năng gây bệnh

- Đáng kể nhất về khả năng gây bệnh ở người là loài Corynebacterium Diptheriae, vi khuẩn gây bệnh bạch hầu.

+ Đó là 1 loại bệnh lây nhiễm cấp tính với đặc trưng là lớp màng giả (pseudomembrane) được tạo thành bởi các tế bào biểu mô, hồng cầu, bạch cầu và các sợi tơ huyết đóng ở hầu họng, thanh quản, amidan gây tắt nghẽn đường hô hấp. Màng giả còn có thể lây nhiễm tới âm hộ, kết mạc mắt và ống tai giữa.

+ Vi khuẩn bạch hầu sẽ tiết ra ngoại độc tố là 1 polypeptide theo máu đến khắp cơ thể gây các biến chứng nguy hiểm; thường gặp là: viêm cơ tim, viêm dây thần kinh, u hạt lympho, viêm phổi, giảm tiểu cầu và protein niệu.


Màng giả vùng họng ở 1 bệnh nhi

- Corynebacterium Jeikeium gây nhiễm trùng cơ hội ở người ghép tủy xương

- Corynebacterium Urealyticum gây nhiễm trùng niệu quản, rất hiếm gặp nhưng rất đáng chú ý

- Corynebacterium Pseudotuberculosis gây nhiễm trùng và sưng các hạch lympho

- Corynebacterium Ulcerans gây viêm thanh quản

- Corynebacterium Xerosis gây viêm phổi

- Ngoài ra Corynebacterium Striatum có thể gây hôi nách và Corynebacterium Minutissimum có thể gây nhiễm trùng da mãn tính.


Hình ảnh viêm da mãn tính do Corynebacterium Minutissimum

- Trừ Corynebacterium Diptheria, những loài còn lại đều là những vi khuẩn cơ hội và chúng có thể phát tán khắp bệnh viện gây nhiễm trùng bệnh viện

4. Đối tượng lây nhiễm

- Trẻ em độ tuổi đi học chưa được tiêm vắc-xin bạch hầu nhất là ở những nước đang phát triển

- Bệnh nhân bị suy giảm miễn dịch hoặc có lắp thiết bị y tế lâu ngày trong cơ thể như van tim nhân tạo, shunts, catheter hoặc đường truyên tĩnh mạch.


5. Điều trị:
Thường sử dụng Peniciline, Erythromycin.