Gãy Xương

Định nghĩa gãy xương
Gãy xương được chia làm 2 loại chính: gãy xương kín và gãy xương hở.
- Gãy xương kín: Là loại gãy xương mà tổ chức da ở vùng xung quanh ổ gãy không bị tổn thương hoặc có thể tổn thương nhưng không thông với ổ gãy.
• Phân loại gãy xương kín: Gồm 4 mức độ
1. Gãy xương kín độ 0:
Gãy xương không có tổn thương mô mềm hoặc tổn thương nhẹ không đáng kể. Thường là các gãy xương gián tiếp không di lệch hoặc ít di lệch.
2. Gãy xương kín độ I:
Gãy xương có xây xát da nông hoặc do đoạn gãy gây chạm thương mô mềm. Xương gãy đơn giản hoặc mức độ trung bình( Gãy xương có bầm máu dưới da).
3. Gãy xương kín độ II:
Xây xát da sâu hoặc chạm thương da và cơ khu trú do chấn thương trực tiếp gây ra. nếu có đe doạ hội chứng chèn ép khoang cũng xếp vào gãy xương độ II. Thường là do chấn thương trực tiếp, mức độ trung bình hoặc nặng.
4. Gãy xương kín độ III:
Chạm thương da hoặc xây xát da lan rộng, lóc da kín hoặc dập nát cơ. Có khi có hội chứng chèn ép khoang thực sự hoặc đứt mạch máu chính. Thường là do chấn thương trực tiếp, mức độ trung bình hoặc nặng. Việc xử trí vết thương phần mềm ở loại gãy này còn còn khó khăn hơn gãy xương hở độ III.
- Gãy xương hở: Là loại gãy xương khi có tổn thương thông từ bề mặt của da với ổ gãy hoặc 1 đầu xương gãy chòi ra ngoài.Gãy xương hở là một tổn thương nghiêm trọng vì không những nó gây nên chảy máu ngoài trầm trọng mà còn vì vi khuẩn dễ dàng xâm nhập vào ổ gãy gây nên những biến chứng nhiễm khuẩn rất nặng nề khó điều trị.
• GUSTILO chia gãy xương hở ra làm 3 mức độ, riêng mức độ 3 được chia thành 3 nhóm: IIIa,IIIb,IIIc.
- Độ I:
* Rách da ≤ 1 cm.
* Vết thương hoàn toàn sạch, hầu hết do gãy hở từ trong ra.
* Đụng dập tối thiểu.
* Đường gãy xương là đường ngang đơn giản hoặc chéo ngắn.
- Độ II:
* Tổn thương phần mềm rộng, có thể là tróc da còn cuống hay tróc hẳn vạt da
* Vết thương rách da > 1 cm
* Cơ đụng dập từ nhẹ đến vừa, có khi làm nên chèn ép khoang
* Xương gãy với đường ngang đơn giản hoặc chéo ngắn với mảnh nhỏ.
- Độ III:
* Tổn thương phần mềm rộng bao gồm cả cơ, da và cấu trúc thần kinh, mạch máu. Tốc độ tổn thương cao đưa tới dập nát phần mềm nhiều và hợp thành chèn ép dữ đội. Loại này gồm 3 nhóm:
+ IIIa: Vết rách phần mềm rộng tương ứng với vùng xương gãy hoặc vết thương trong tầm đạn bắn gần.
+ IIIb: Vết rách phần mềm rộng với màng xương bị tróc ra và đầu xương bị lộ ra ngoài. Vùng gãy xương bị nhiễm bẩn nhiều.
+ IIIc: Vết thương dập nát nhiều, xương gãy phức tạp và có tổn thương mạch máu, thần kinh.
Xử trí gãy xương
Quy tắc chung của xử trí gãy xương là bất động nạn nhân, vì điều này giúp giảm đau và giảm tổn thương thêm. Nguy cơ nhiễm trùng cần phải đươc lưu ý kỹ trong xử trí gãy xương, và phải thực hiện dự phòng. Đừng cho nạn nhân gãy xương ăn hay uống bất cứ thứ gì nếu bạn nghĩ nạn nhân sẽ phải được gây mê vô cảm ở bệnh viện.
Mục đích của sơ cứu gãy xương:
1/Giảm đau
- Chống đau cho nạn nhân: Tuyệt đối không vận động phần bị tổn thương nếu không cần thiết. Nếu có điều kiện thì nên phong bế novocain quanh ổ gãy hoặc tiêm morphin dưới da nếu không có tổn thương sọ não, ổ bụng..theo chỉ định của thầy thuốc)
- Băng kín các vết thương nếu có.
- Cố định tạm thời gãy xương.
- Thường xuyên nâng cao chi bị gãy sau khi cố định để giảm sự sưng nề, khó chịu.
- Phòng, chống sốc
- Thường xuyên quan sát theo dõi nạn nhân về tình trạng toàn thân đặc biệt là tình trạng tuần hoàn phía dưới chỗ gãy.
2/ Phòng sốc
3/ Hạn chế sự di lệch của đầu xương bị gãy (tránh gây tổn thương mạch máu, thần kinh, phần mềm nơi gãy, tránh gãy kín thành gãy hở.
Nguyên tắc cố định gãy xương
1/ Không đặt nẹp trực tiếp lên da thịt nạn nhân phải có đệm lót ở đầu nẹp, đầu xương (không cởi quần áo, cần thiết rạch theo đường chỉ).
2/ Cố định trên dưới ổ gãy, khớp trên và dưới ổ gãy, riêng xương đùi bất động 3 khớp.
3/ Bất động ở tư thế cơ năng: Chi trên treo tay vuông góc, chi dưới duỗi thẳng 180o.
4/ Trường hợp gãy kín phải kéo chi liên tục bằng một lực không đổi trong suốt thời gian cố định.
5/ Trường hợp gãy hở: Không được kéo nắn ấn đầu xương gãy vào trong nếu có tổn thương động mạch phải đặt ga rô tùy ứng, xử trí vết thương để nguyên tư thế gãy mà cố định.
6/ Sau khi cố định buộc chi gãy với chi lành thành một khối thống nhất.
7/ Nhanh chóng, nhẹ nhàng, vận chuyển nạn nhân đến cơ sở điều trị.
Kỹ thuật sơ cứu bệnh nhân gãy xương các loại: tham khảo giáo trình Huấn luyện kỹ năng 2 ĐHYD Cần Thơ (p.59-69)
Gãy xương hở
1. Trường hợp xương chồi ra ngoài vết thương
Chú ý:
- Không bao giờ kéo đầu xương gãy vào trong
- Băng bó vết thương rồi mới cố định theo tư thế gãy
a) Cầm máu bằng cách ép mép vết thương sát vào đầu xương
b) Nhẹ nhàng đặt một miếng gạc hoặc miếng vải sạch lên trên đầu xương chồi ra.
c) Ðặt một vành khăn hoặc một đệm bông hình bán nguyệt lên trên vết thương.
d) Băng cố định gạc vào vùng đệm bằng băng cuộn.
e) Xử trí các bước tiếp theo như gãy xương kín.
g) Chuyển nạn nhân tới bệnh viện ngay. Ðây là cấp cứu ưu tiên. Lưu ý giữ gìn tư thế đúng trong khi vận chuyển và theo dõi sát tình trạng toàn thân của nạn nhân.
Chú ý: vành khăn hoặc đệm bông phải có chiều dày đủ để không gây áp lực lên đầu xương khi băng ép.
2. Trường hợp xương gãy không chìa đầu ra ngoài.
a) Cầm máu bằng cách ép nhẹ nhàng mép vết thương lại. Không ấn mạnh vết thương ở vị trí gãy.
b) Ðặt một miếng gạc lên trên vết thương và đệm bông ở xung quanh miệng vết thương.
c) Xử trí như trường hợp gãy xương hở có xương chồi ra ngoài.
Tham khảo:
1.http://ycantho.com/qa/showthread.php...heo-GUSTILO%29
2.http://www.ykhoa.net/baigiang/dieuduong/bai37.htm
3.http://www.diendanykhoa.com/showthre...rne-va-Gustilo
4.Sơ cứu bất động gãy xương - Giáo trình huấn luyện kỹ năng 2 ĐHYD Cần Thơ (p.59-69)