DẤU HIỆU SAO MẠCH

I/ Từ đồng nghĩa (Synonyms)
Spider angioma, Spider nevus, Vascular spider, Nevus araneus, Arterial spider
II/. Định nghĩa
Sao mạch là u mạch hơi nổi trên mặt da từ đó nhánh mạch nhỏ lan tỏa ra xung quanh (giống nhện).
III/ Dịch tễ học (Epidemiology)
1/ Tần số: ( Frequency )
- Ở Hoa Kỳ: Trẻ nhỏ và phụ nữ mang thai thường xuyên có dấu hiệu sao mạch nhất. 10-15% người lớn khỏe mạnh và trẻ nhỏ . Ở phụ nữ mang thai, lòng bàn tay bàn son cũng có thể có mặt.
- Ở Quốc tế: Tần số của dấu hiệu sao mạch (nevus araneus) được coi là tương tự như ở Hoa Kỳ.
2/ Tỷ lệ tử vong / bệnh tật (Mortality/Morbidity)
Spider angiomas (nevus araneus) (dấu sao mạch) là tổn thương lành tính không có triệu chứng. Khi mở rộng, chúng có thể được kết hợp với bệnh lý nội khoa chẳng hạn như bệnh gan. Spider angiomas (nevus araneus) cũng có thể gây nên sự mất thẫm mỹ ở một số bệnh nhân.
Mặc dù là một phát hiện thường có 5 dấusao mạch hoặc nhiều hơn là phổ biến ở trẻ em bị bệnh gan, nhưng số lượng này cũng có thể có mặt ở nhiều trẻ khỏe mạnh.
3/ Chủng tộc: (Race)
Không có sự phân biệt chủng tộc nào được báo cáo cho dấu sao mạch (nevus araneus), nhưng tổn thương rõ ràng hơn trong những bệnh nhân có da sáng.
4/ Giới tính (Sex)
Spider angiomas (nevus araneus) (dấu sao mạch) là phổ biến hơn ở phụ nữ so với nam giới. Trẻ nhỏ của cả hai giới và phụ nữ mang thai thường xuyên biểu hiện tổn thương.
5/ Tuổi (Age)
Một nghiên cứu đã chứng minh rằng 38% khỏe mạnh ở trẻ em tuổi đi học (tuổi từ 5-15 tuổi) và chúng có ít nhất một dấu sao mạch (nevus araneus), trong khi hầu hết có đều có từ 1-4 dấu. Xu hướng này ngày càng tăng các dấu so với độ tuổi. Spider angiomas cũng rất phổ biến ở phụ nữ độ tuổi sinh đẻ gắn việc mang thai hay sử dụng thuốc tránh thai.
IV/ Mô tả (Description)
Dấu sao mạch bao gồm một động mạch trung tâm với sự xòe ra của những mạch thành mỏng. Sự ấn vào các mạch trung tâm sẽ làm chúng nhợt nhạt và tạm thời biến mất các dấu. Khi được thả ra, các sợi mạch cách nhanh chóng đổ đầy máu từ động mạch trung tâm. Động mạch trung tâm tăng dần giống như mạng nhện trên cơ thể, và xòe ra giống như nhiều chân nhện, do đó nó được đặt tên là Spider angioma. Kích thước có thể khác nhau từ một đầu kim có đường kính 0,5 cm. Áp lực máu trong các động mạch nhỏ đo được từ 50 đến 70 mm Hg và nhiệt độ là 2-3 ° C cao hơn so với vùng da xung quanh
V/ Bối cảnh: (Background)
Dấu hiệu sao mạch có thể là lành tính hoặc là dấu hiệu của bệnh hệ thống. Nó được nhìn thấy trong 10-15% người lớn khỏe mạnh và trẻ nhỏ. Hầu hết các tổn thương là không liên quan đến bệnh nội khoa. Tổn thương phát triển trong thời kỳ mang thai hoặc do thuốc tránh thai thường mất đi một cách tự nhiên sau khi sanh hoặc và khi ngừng thuốc. Nó cũng có thể được nhìn thấy trong nhiễm độc giáp, bệnh nhân viêm khớp dạng thấp điều trị liệu pháp estrogen và phụ nữ uống ngừa thai. Dấu hiệu sao mạch nhiều và nổi bật là một trong các chỉ điểm lâm sàng mạnh mẽ về rối loạn chức năng gan nặng ở những bệnh nhân bị bệnh gan do rượu. Dấu hiệu sao mạch còn có thể được sử dụng như một trong các thông số hữu ích nhất để dự đoán độ tăng giảm và giai đoạn của bệnh viêm gan C với độ chính xác trung bình. Ngoài ra Dấu hiệu sao mạch cũng hỗ trợ trong chẩn đoán hội chứng hepatopulmonary (HPS).
VI/ Vị trí (Sites)
Ở người lớn, Dấu hiệu sao mạch thường được nhìn thấy trên mặt, cổ và phần trên của thân và cánh tay (Vùng mạch máu của tĩnh mạch chủ trên). Nó là bất thường để tìm thấy chúng dưới đường núm vú. Chúng cũng có thể thỉnh thoảng thấy trong màng nhầy của mũi, miệng hoặc họng. Ở trẻ nhỏ, nó có thể được tìm thấy ở mặt sau của bàn tay và ngón tay.
- Khi nào Spider Nevi biến mất?
o Cải thiện chức năng gan
o Hạ huyết áp (shock)
o Ngưng dùng thuốc liên quan
o Chết (mờ dần sau khi chết)
VII/ Sinh lý bệnh (Pathophysiology)
Sinh bệnh học của dấu hiệu sao mạch vẫn còn chưa rõ ràng. Sự xuất hiện của nó được cho là có liên quan đến sự giãn nở của các mạch máu mà tồn tại từ trước chứ không phải là mạch mới.
1/ Nồng độ của estrogen trong huyết tương tăng, giãn nở mạch máu, và neovascularisation là những căn nguyên có thể. Một nghiên cứu được tiến hành để làm sáng tỏ mối quan hệ giữa dấu sao mạch, mức độ các hormone giới tính trong huyết tương , các loại thuốc giãn mạch khác nhau và các thông số huyết động học ở bệnh nhân xơ gan không do rượu. Nghiên cứu chứng minh rằng mức độ của chất P được tăng lên ở những bệnh nhân này và được cho rằng chất này có thể đóng một vai trò quan trọng trong sinh bệnh học của con dấu sao mạch. Sự hiện diện của dấu sao mạch được đi kèm với một tỷ lệ tăng estradiol huyết thanh / testosterone tự do ở bệnh nhân nam sơ gan. Vậy tình trạng rối loạn chức năng gan dẫn đến giảm thanh thải tiền chất androstenedion làm dư thừa lượng estrogen => dãn mạch (có sự mất cân bằng giữa cán cân estrogen/testosteron). Sao mạch thường thấy ở ngực , nơi da mỏng
2/ Rượu có thể là một nguyên nhân quan trọng khác. Trong một nghiên cứu được thực hiện ở những bệnh nhân xơ gan do rượu, dấu sao mạch đã được tìm thấy rằng nghiện rượu và suy giảm chức năng gan là yếu tố dự báo chính yếu của sự hiện diện của dấu sao mạch ở bệnh nhân sơ gan. Dấu sao mạch Nhiều hơn ở những bệnh nhân xơ gan do rượu và trong những xơ gan do nhiễm virus viêm gan C + uống rượu hơn là ở những bệnh nhân bị xơ gan hoàn toàn do bệnh viêm gan C.
3/ Xơ gan có liên quan đến tăng chức năng lưu thông và dấu sao mạch là một biểu hiện sự lưu thông như vậy ở da. Điều này đã được chứng minh bởi động mạch và phân tích khí máu hút từ một mạch máu ở vùng có dấu hiệu sao mạch trên những bệnh nhân xơ gan trước khi cắt bỏ và kiểm tra cấu trúc mô học của tổn thương.
4/ Dãn tĩnh mạch thực quản có liên quan với hội chứng hepatopulmonary và chỗ nối tĩnh mạch cửa -phổi. Đây có thể gây nên sự thiếu oxy máu động mạch bởi vì các cửa oxy máu tĩnh mạch có thể kết hợp với oxy máu tĩnh mạch phổi. Như tăng áp lực cửa, các tĩnh mạch trung thất dãn rộng, chúng có thể xâm nhập vào màng phổi và chảy vào tĩnh mạch phổi.
VIII/ Nguyên nhân
- Viêm gan mãn tính
- Xơ gan
- Mang thai thời kỳ đầu
- Viêm khớp dạng thấp
- Nhiễm độc do tuyến giáp
- Hội chứng Felty
- Hội chứng Mosse
- Bệnh Graves
IX/ Phương pháp tiếp cận lâm sàng một bệnh nhân có dấu sao mạch:
– Hỏi kỹ về tiền sử về việc lạm dụng rượu (thời gian, loại và số lượng, hình thức tiêu dùng)
– Hỏi bệnh nhân nữ về việc bổ sung nội tiết tố, hoặc sử dụng thuốc tránh thai
– Lịch sử các thuốc khác gây tổn thương gan
– Khám tổng thể các cơ quan
– Tỉ mỉ kiểm tra gan sờ nắn, gõ (đo chiều cao gan), nghe ( âm thổi)
– Cẩn thận kiểm tra các dấu hiệu khác của suy tế bào gan
– Làm xét nghiệm để đánh giá mức độ nghiêm trọng và nguyên nhân của bệnh gan
– Xét nghiệm khí máu động mạch ở những bệnh nhân bị xơ gan và bàn tai dùi trống (đối với hepatopulmonary syndrome (HPS))
– Đừng quên mang thai như là một nguyên nhân có thể có trong một bệnh nhân nữ trẻ không có biểu hiện của bệnh gan
Lưu ý: Nhớ chẩn đoán phân biệt:
- Hội chứng Campbell de Morgan
- Côn trùng cắn
- Giãn mao mạch
- U mỡ
X/ Thăm khám Dấu sao mạch
Spider angiomas( dấu sao mạch) thường là màu đỏ tươi, khích thước nhỏ (1 mm), trung tâm được bao quanh bởi một số mạch máu xòe ra. Toàn bộ tổn thương thường khoảng 0,5-1 cm về đường kính. Đè vào làm cho tổn thương biến mất.. Sự nhạt màu tổn thương sẽ được nhanh chóng thay thế bằng cách tái tưới máu từ các tiểu động mạch trung tâm khi áp lực được giải phóng. Sự tái tưới máu này là quan trọng để quan sát bởi vì dạng của tưới máu (từ trung tâm đến ngoại vi chứng minh được đó là dấu sao mạch. Tổn thương phổ biến nhất xảy ra trên mặt, bên dưới mắt, và trên xương gò má. Các nơi phổ biến khác bao gồm bàn tay, cánh tay, và tai. Phụ nữ mang thai và cá nhân bị bệnh gan có thể chứng minh liên quan đến lòng bàn tay son. Bệnh nhân có bệnh nội khoa nặng có thể biểu hiện tổn thương rất nhiều và nổi bật trên các thân mình và mặt. Những bệnh nhân này nên được kiểm tra cho sự xuất hiện của dấu lòng bàn tay son, móng tay trắng, nhợt màu, lách to, cổ trướng, vàng da. Dấu sao mạch cũng có thể được kết hợp với nhiều mạch máu nhỏ nằm ngẫu nhiên thông qua da ở trên cánh tay. Và những đốm trắng quan sát được trên cánh tay hoặc mông ở như vùng địa phương lạnh thì có thể là tình trạng sớm cho sự khởi đầu một dấu sao mạch.
XI/ Điều trị
Trẻ em không cần bất kỳ một điều trị cụ thể nào vì những tổn thương sẽ phai nhạt biến mất một cách tự nhiên theo thời gian. Electrodesiccation và laser dưới tác dụng của gây tê tại chỗ là những phương pháo trị liệu hiệu quả cho dấu sao mạch. Cả hai phương thức điều trị mang lại kết quả tốt. Nhưng Thỉnh thoảng có thể tái phát lại.
- Các biến chứng của điều trị
Thông thường không có biến chứng quan trọng có liên quan với việc sử dụng phương pháp trên; tuy nhiên nó có thể làm chảy máu đầm đìa sau chấn thương trẻ vị thành niên. Và Các vấn đề thẫm mỹ có thể được quan tâm đáng kể ở một số bệnh nhân.
XII/ Tầm quan trọng khi phát hiện dấu sao mạch:
Nhiều nghiên cứu gần đây đã nêu bật tầm quan trọng của dấu sao mạch vì nó như một dấu hiệu hữu ích cho việc đánh giá mức độ nghiêm trọng của các bệnh khác nhau về gan như xơ gan ở những bệnh nhân bị nhiễm viêm gan C. Hội chứng Hepatopulmonary xảy ra ở những người xơ gan nặng có bàn tay dùi trống và dấu sao mạch. Như vậy dấu hiệu này này nhỏ nhưng có giá trị, dấu hiệu thân thể phải được xem xét một cách cẩn thận ở những bệnh nhân bị bệnh gan vì nó có thể cung cấp thông tin quan trọng không chỉ về mức độ nghiêm trọng mà còn tiên lượng của bệnh.
LƯU Ý: ở bài này dịch chung tất cả các từ “Spider angioma, Spider nevus…” đều có nghĩa là dấu hiệu sao mạch. Nhưng chúng ta nên nhớ và hiểu rằng thường thì ở trẻ nhỏ sau sanh thì hormone sinh dục từ mẹ còn nhiều trong cơ thể trẻ nên trẻ em sẽ có dấu hiệu này nhưng ở trẻ thì ta gọi là “bông sữa”. Vì thế cụm từ “dấu hiệu sao mạch” thường dùng cho những bệnh nhân bị bệnh lý hơn như sơ gan, viêm gan.. còn trong các trường hợp sinh lý bình thường thì ít dùng.
Case lâm sàng:
Dấu hiệu sao mạch và Dấu hiệu lòng bàn tay son ở BN Trần Thị Lệ nhập viện BV ĐKTPCT 27/2/2013 . Tiền sử: Sơ Gan – Tăng áp lực tĩnh mạch cửa.
Dấu hiệu lòng bàn tay son

Dấu hiệu sao mạch

Tài liệu tham khảo:
1/ http://www.bioline.org.br/request?jp02102
2/ http://en.wikipedia.org/wiki/Spider_angioma#
3/ http://emedicine.medscape.com/articl...erview#showall
4/ http://www.ycantho.com/content/6/25/...-sao-mach.html
5/ http://www.nhipcauykhoa.net/diendan/...showtopic=3880
6/ http://ycantho.com/qa/showthread.php?1076-X%C6%A1-Gan&
7/ Sinh lý bệnh - miễn dịch , ĐHYD TP.Hồ Chí Minh, p.295