PDA

View Full Version : Viêm màng não



tak
08-12-10, 01:17 AM
Viêm màng não là tình trạng viêm màng bao bọc quanh não và tủy do sự tấn công của các tác nhân như vi khuẩn hoặc virus, cũng có thể do nấm hoặc ký sinh trùng nhưng hiếm gặp hơn.

Màng não là gì?
http://farm3.anhso.net/upload/20101207/23/o/anhso-232211_viem_mang_nao_2.jpg
Là màng bao bọc quanh não và tuỷ gồm có 3 lớp:

- Màng cứng (dura mater) là màng xơ dày dính vào mặt trong xương sọ và cột sống. Màng cứng gồm có 2 lá, ở trong khoang sọ 2 lá này dính chặt với nhau (chỗ chúng tách ra tạo thành các xoang); ở trong ống sống, giữa 2 lá có mô mỡ xốp, có hệ thống tĩnh mạch phong phú (khoang ngoài màng cứng).

- Màng nhện (Arachnoid mater) là màng mỏng nằm giữa màng cứng và màng mềm, cách màng cứng bởi một khoảng ảo, cách màng mềm bởi khoang dưới nhện, gồm tổ chức sợi lỏng lẻo sát mặt trong màng cứng.

- Màng nuôi hay màng mềm (pia mater), phủ trực tiếp lên tổ chức thần kinh, dính sát tổ chức não, có nhiều mạch máu, phân phối khắp bề mặt của não. Giữa màng nuôi và màng nhện có khoang dưới nhện, chứa và lưu thông dịch não tuỷ. Ở tuỷ sống, khoang dưới nhện khá rộng.

Dịch não tủy là một loại dịch ngoại bào đặc biệt lưu thông trong các não thất và trong khoang dưới nhện do các đám rối màng mạch trong các não thất bài tiết. Từ 2 não thất bên ở 2 bán cầu đại não, dịch não tủy theo lỗ Monro đổ vào não thất III nằm ở gian não. Từ não thất III, dịch não tủy theo cống Sylvius đổ vào não thất IV nằm ở hành- cầu não. Từ đây, dịch não tủy theo các lỗ Magendie và Luschka đi vào khoang dưới nhện rồi bao bọc xung quanh não bộ và tủy sống. Dịch não tuỷ được hấp thụ bởi các hạt Pacchioni (là tổ chức đặc biệt của màng nhện), ngoài ra còn bởi các tĩnh mạch màng não.
http://farm3.anhso.net/upload/20101207/23/o/anhso-232150_viem_mang_nao.jpg
Sinh lý bệnh

Bắt nguồn do nhiễm trùng hay khu trú của các tác nhân gây viêm màng não ở các cơ quan khác trong cơ thể như: da, mũi – hầu, đường hô hấp (hay xảy ra nhất), ống tiêu hóa hoặc đường sinh dục.

Các tác nhân tấn công vào lớp dưới niêm mạc rồi xâm nhập vào máu. Tại đây do vấp phải sự kháng cự mãnh liệt của hệ thống miễn dịch, chúng tìm cách trốn chạy và thâm nhập vào dịch não tủy – nơi có rất ít tế bào miễn dịch. Đôi khi các vi sinh vật có thể xâm nhập dịch não tủy từ các ổ nhiễm trùng lân cận (viêm tai giữa, viêm xoang, chấn thương đầu,…).

Trong dịch não tủy, chúng sinh sản với tốc độ nhanh chóng. Do không thể kiểm soát được số lượng ngày càng tăng của các vi sinh vật, hệ thần kinh trung ương phải cầu cứu hệ thống miễn dịch bên ngoài. Các chất trung gian hóa học được tiết ra gây viêm màng não nhằm thu hút các tế bào miễn dịch. Các cytokine và chất trung gian gây viêm được tổng hợp do sự tiếp xúc của các tế bào (nội mô, bạch cầu, tiểu thần kinh đệm, tế bào hình sao, đại thực bào màng não) với các chất tiết của vi khuẩn lúc nhân đôi và chết.

2 cytokine quan trọng là TNF-alpha và IL-1 . TNF-alpha thu hút các neutrophil, và kích thích đại thực bào. TNF-alpha gây ra các dấu hiệu: nóng, phồng, đỏ và đau. IL-1 là chất gây sốt nội sinh, sinh ra do sự hoạt hóa các đại thực bào đơn nhân.

Nhiều chất trung gian thứ phát như IL-6, IL-8, nitric oxide, PGE2 và yếu tố kích hoạt tiểu cầu làm tăng mức độ viêm nhiễm.

Sự xâm nhập của các thành phần trong máu vào khoang dưới nhện làm tăng tính thấm hàng rào máu não; góp phần gây phù vận mạch. Độ nhớt dịch não tủy tăng và lưu lượng máu tĩnh mạch ra giảm làm phù khoang kẻ. Các chất độc của vi khuẩn, neutrophil,… gây phù nhiễm độc tế bào. Cuối cùng gây tăng áp lực nội sọ, làm giảm lưu lượng máu đến não, thiếu oxy làm tăng nồng độ lactate, giảm glucose dịch não tủy. Nếu không được điều trị sẽ làm rối loạn chức năng thần kinh tạm thời hoặc vĩnh viễn.
http://farm3.anhso.net/upload/20101207/23/o/anhso-232901_he_mien_dich.jpg
Triệu chứng:

Tam chứng cổ điển (chiếm 2/3 số bệnh nhân): Sốt, thay đổi trạng thái tâm thần, cổ cứng và đau: cằm không gập vào ngực được.

Nguyên nhân cổ cứng và đau:

+ Màng não bị kích thích gây tăng trương lực cơ làm các cơ ở gáy co cứng.

+ Gập cổ vào ngực làm kéo căng màng não tủy phía sau cổ kéo theo màng não bị viêm sẽ gây đau nhức dữ dội nên bệnh nhân có xu hướng giữ cổ cứng đơ.

+ Tiết diện ống sống nhỏ nên khi viêm, màng não chèn ép vào tủy sống.

Triệu chứng ở nhũ nhi và trẻ nhỏ:

- Khóc, rên the thé.
- Khó thức dậy khi ngủ, khi thức dậy rất lờ phờ.
- Quấy khóc, khó chịu khi ẵm bồng, vuốt ve.
- Lưng uống cong như cánh cung, co cổ.
- Sốt cao, tay chân lạnh.
- Nôn mữa.
- Ngây người, nhìn chằm chằm vào khoảng không xung quanh.
- Xuất hiện vết tấy hoặc nhạt màu trên da.
- Không chịu ăn.

Triệu chứng ở người trưởng thành và trẻ vị thành niên:

- Sốt – Cứng cổ - Thay đổi trạng thái tâm thần (cáu giận, ngủ gà ngủ gật)
- Đau đầu.
- Nôn mữa.
- Sợ ánh sáng.
- Mê sảng, lú lẫn (ít gặp).
- Động kinh (hiếm gặp).
- Hôn mê (hiếm gặp).

Dấu hiệu thực thể:

- Cứng cổ.

- Dấu Kernig: Bệnh nhân nằm ngửa với háng và đầu gối gấp 90 độ ; duỗi thụ động các đầu gối gây đau.

- Dấu Brudzinski: Gấp thụ động cổ sẽ gây nên gấp háng không tự ý trong khi bệnh nhân nằm ngửa.

Theo: http://emedicine.medscape.com/article/232915-overview
http://www.ehealthmd.com/library/meningitis/MG_whatis.html
http://www.livestrong.com/article/111878-meningitis-symptoms/
http://www.askdrsears.com/html/8/t083700.asp
http://www.ducthoclinic.com/NewsDetail.aspx?k=8&cate=99&tuto=575