PDA

View Full Version : Nhiễm trùng vết mổ trong ngoại khoa .



TUAN VU
07-02-13, 07:37 AM
NHIỄM TRÙNG VẾT MỔ
I- TÁC ĐỘNG CỦA NHIỄM TRÙNG VẾT MỔ
Nhiễm trùng vết mổ làm kéo dài thời gian nằm viện, gia tăng việc lạm dụng kháng sinh cũng như kháng kháng sinh, làm tăng chi phí điều trị và tăng tỉ lệ tử vong hàng năm.
II- ĐỊNH NGHĨA
Theo định nghĩa của tổ chức CDC (center for disease control and prevention) thì nhiễm trùng vết mổ là bệnh lí xảy ra khi có sự tăng sinh của vi sinh vật gây bệnh tại vị trí rạch da hoặc niêm mạc được thực hiện bởi bác sĩ phẫu thuật.
Ngoài ra theo lâm sàng Một vết mổ được xem là nhiễm khuẩn khi có mủ được phát hiện từ vết mổ đó. Định nghĩa này không đề cập đến vấn đề có hay không có vi sinh vật được phân lập từ vết thương, mặc dù đây là yếu tố giúp quyết định liệu pháp điều trị. Trong thực tế lâm sàng có từ 25-50% trường hợp vết thương nhiễm khuẩn nhưng không phân lập được vi sinh vật, ngược lại người ta vẫn có thể phát hiện được vi khuẩn từ các vết thương đã lành tốt. Vì vậy để chẩn đoán một vết thương có nhiễm khuẩn hay không nên dựa vào các triệu chứng lâm sàng và nhất là có sự hiện diện của mủ tại vết thương.

III- PHÂN LOẠI
Để thuận lợi để đưa ra nhận định các biện pháp can thiệp, có thể phân loại theo mức độ nhiễm trùng như sau:
- Nhiễm trùng nông: là nhiễm trùng liên quan đến da và mô dưới da.
- Nhiễm trùng sâu: là nhiễm trùng liên quan mô mềm sâu hơn như ở cân và cơ
- Nhiễm trùng cơ quan: nhiễm trùng ở cơ quan hoặc khoang cơ thể được mở ra trong quá trình làm thủ thuật.
Ngoài ra có thể dựa trên hệ thống phân loại vết thương dựa trên mức độ nhiễm khuẩn được đề ra bởi nhóm thuộc hội đồng nghiên cứu quốc gia Hoa Kỳ (US National Research Council group). Chính nhờ sự đơn giản của việc phân loại này nó đã được sử dụng rộng rãi để dự đoán khả năng nhiễm trùng sau mổ.
Bảng phân loại vết thương sau phẫu thuật dựa trên mức độ nhiễm khuẩn
Phân loại Điều kiện
Sạch Vết thương gần như kín, không có chấn thương, không có hiện diện của các chất từ đường hô hấp, tiêu hóa, đường mật hay niệu-sinh dục.
Sạch- nhiễm Vết thương được xử lí ngay nếu là không sạch, hoặc có sự hiện diện tối thiểu các chất từ đường hô hấp, tiêu hóa, đường mật, cơ quan sinh dục (ví dụ như viêm ruột thừa), tổn thương nhỏ.
Vết thương nhiễm Vết thương viêm nhưng không có mủ, có sự rò rỉ chất từ đường tiêu hóa, đường mật, cơ quan sinh dục cùng với sự hiện diện của nước tiểu và mật bị nhiễm khuẩn; vết thương xuyên thấu (penetrating trauma) hơn 4 tiếng.
Vết thương dơ Vết thương có mủ trong thủng đường hô hấp, tiêu hóa, đường mật hoặc niệu sinh dục. Chấn thương xuyên thấu hơn 4 tiếng Mủ viêm (ví dụ như áp xe); trước phẫu thuật thủng của đường hô hấp, đường tiêu hóa, đường mật hoặc niệu dục, chấn thương thâm nhập> 4 giờ cũ

Hoặc phân loại nhiễm trùng theo mức độ như sau:
- Độ 1: nhiễm trùng da và chân chỉ đỏ.
- Độ 2: nhiễm trùng mô dưới da.
- Độ 3: nhiễm trùng cân và cơ.
- Độ 4: thấy tạng và lớp phúc mạc che phủ.

IV- CHẨN ĐOÁN
- Nhiễm trùng vết mổ xảy ra trong vòng 30 ngày sau phẫu thuật (hay một năm đối với đặt implant) tại đường mổ hoặc nhiễm trùng ở bất kì nội tạng nào đã được xử lí trong phẫu thuật. Đồng thời có ít nhất một trong các triệu trứng sau:
o Chảy mủ từ vết mổ.
o Kết quả cấy dương tính.
o Có một trong những triệu chứng: sưng, nóng, đỏ, đau và cần mở bung vết mổ.
o Có bằng chứng nhiễm khuẩn (qua việc khám, phẫu thuật lại, X-quang hay giải phẫu bệnh).


V- TÁC NHÂN GÂY NHIỄM TRÙNG
- Vi khuẩn có nguồn gốc nội sinh: chiếm hầu hết các nhiễm trùng ngoại khoa, thường là vi khuẩn thường trú ở đường ống tiêu hoá, đường hô hấp trên. Ngoài ra vi khuẩn hiện diện trong đường mật, đường niệu cũng có thể là tác nhân chính…
- Vi khuẩn có nguồn gốc ngoại sinh: từ môi trường của phòng mổ, nhân viên bệnh viên… thường gặp ở các vết thương. Các vi khuẩn thường gặp là Staphylococcus aureus, Streptococcus pyrogens…
- Các yếu tố làm tăng nguy cơ nhiễm trùng vết mổ
 Yếu tố tại chổ: tụ dịch trong vết mổ, vết mổ có mô hoạ tử hay vật lạ, giảm sức đề kháng tại vết mổ( thí dụ vết mổ bị thiếu máu do khâu quá chặt)
 Yếu tố toàn thân :bệnh nhân lớn tuổi, bệnh nhân suy dinh dưỡng, lao ung thư,bệnh bạch cầu, AIDS, đang dung corticoid kéo dài…,bệnh nhân bị hạ thân nhiệt, sốc, thiếu oxy, sử dụng thuốc co mạch trong lúc phẫu thuật.
VI- PHÒNG NGỪA NHIỄM TRÙNG VẾT MỔ
1. Chuẩn bị bệnh nhân.
- Không nên cạo lông tóc quá sớm trước khi phẫu thuật. Nhiều nghiên cứu cho thấy: cạo lông, cắt tóc trước khi phẫu thuật thì nguy cơ nhiễm khuẩn vết mổ thấp hơn cạo vào đêm hôm trước phẫu thuật.
- Sử dụng tondeur điện để không làm tổn thương da.
- Tắm bệnh nhân bằng thuốc kháng khuẩn trước khi phẫu thuật (tuy nhiên chưa được quan tâm ở nước ta).
- Sát trùng da trước phẫu thuật theo vòng tròn đồng tâm đi hướng ra ngoại biên. Vùng đã được chuẩn bị phải đủ lớn để kéo dài đường rạch da hoặc tạo đường rạch mới hoặc đặt dẫn lưu khi cần thiết..
- Hướng dẫn bệnh nhân kiêng hút thuốc 30 ngày trước khi phẫu thuật.
2. Trong phẫu thuật
- Phòng mổ cần được duy trì ở áp lực dương đối với vùng kế cần và hành lang
- Duy trì tối thiểu 15 luồng khí thay đổi mỗi giờ, ba trong số những luồng không khí đó phải là không khí sạch
- Hạn chế tối thiểu số người đi lại trong phòng mổ
- Giữ cửa phòng mổ luôn đóng trừ khi phải vận chuyển dụng cụ, bệnh nhân hay nhân viên.
3. Săn sóc vết thương sau mổ
- Bảo vệ vết mổ đã đóng bằng băng vô trùng trong 24-48 giờ sau phẫu thuật
- Rửa tay trước và sau khi tiếp xúc với vị trí phẫu thuật
- Hướng dẫn bệnh nhân và gia đình về cách chăm sóc vết thương, và nhận biết triệu chứng nhiễm trùng vết mổ và báo cáo các triệu chứng này.

TÀI LIỆU THAM KHẢO
- http://www.cdc.gov/hai/ssi/ssi.html, Surgical Site Infection (SSI)
- http://www.worldwidewounds.com/2005/september/Gottrup/Surgical-Site-Infections-Overview.html, An overview of surgical site infections: aetiology, incidence and risk factors.
- http://dieuduongviet.net/diendan/kiem-soat-nhiem-trung-benh-vien-hospital-acqurired-infection-control/1251-nhiem-khua-n-vet-mo-va-cac-bien-phap-phong-ngua.html , Nhiễm khuẩn vết mổ và các biện pháp phòng ngừa.
- TS BS Lê Thị Anh Thư (Trưởng khoa chống nhiễm khuẩn, Bệnh viện Chợ Rẩy), bài giảng powerpoint Nhiễm trùng vết mổ.
Nhóm trưởng : Lưu Minh Thiệt 01658054926