Y Cần Thơ- Powered by TheKyOnline.vn
endocrino-nhankiet

CHƯƠNG NỘI TIẾT

bài làm hay của Nhân Kiệt, yk41.

-----------------------

“Nhắc lại, chương này cực kỳ hay & quan trọng. Sau khi học chương này, các bạn phải sống đúng với nó. Có nghĩa là mỗi bạn đều phát triển cơ thể trong 24h phải phù hợp với hormone của các bạn: các bạn phải sống tốt, điều chỉnh hormone theo ý mình. Rồi các bạn sẽ hiểu, nếu điều chỉnh hormone tốt theo ý mình, các bạn sẽ có thể nhịn đói liên tục 5,7 tiếng không run tay. Và ngược lại, nếu không điều chỉnh tốt, các bạn đứng phụ mổ chỉ 2,3 tiếng thì sẽ hoa mắt liền. Do đó, để đá được cho Barcelona thì tự bản thân các bạn, ngoài việc tập luyện, chơi thể thao tốt, các bạn phải tập luyện cho hệ thống Insulin, Glucagon trong máu, các hormone và các chất kích thích khác thiệt là chuẩn. Ví dụ như Catecholamine. Khi chúng ta tiết Catecholamine thì mạch chúng t sẽ nhanh lên liền 90-100, mặt sẽ đỏ lên, lông sẽ dựng đứng lên, tánh tình sẽ hung bạo & sẽ sẵn sàng rút dao đâm người khác. Ngược lại, nếu chúng ta tập được tánh tình điềm đạm, ai đánh mình bạt tay, chìa má cho đánh bên kia, thì các hormone trong máu sẽ rất là chuẩn, chúng ta sẽ không bao giờ nổi giận, dù giận cấp mấy cũng kiềm chế được& chúng ta sẽ làm được rất nhiều chuyện quan trọng trong cuộc đời. Lúc đó các bạn mới có thể trở thành bác sĩ lớn được. Tôi nhắc đi nhắc lại các bạn, dù chúng ta có giỏi chuyên môn cỡ nào, mà nhân cách chúng ta kém, thì người khác cũng sẽ không tôn trọng chúng ta. Điều quan trọng nhất của đời người đó chính là nhân cách, có nghĩa là phải sống làm sao cho cả người lớn tuổi cũng phải nể mình, mà cả các trẻ em bé 3,4,5… tuổi cũng yêu quý mình, cả con chó con mèo cũng khoái mình, mình đi đến đâu hoa đều nở& cây cỏ đều xanh tốt. Chúng ta phải sống như vậy. Mặc dù trong túi chúng ta không có nhiều tiền, nhưng chúng ta sống có hữu ích. Ngược lại, chúng ta cứ nghĩ về bản thân của mình & coi mình là người giỏi thì chúng ta sẽ chẳng được ai quý trọng đâu. Vì các bạn có là bác sĩ mổ giỏi cấp mấy, nếu gây mê không hợp tác tốt, các bạn mổ case nào, chết case đó, hoặc người phụ mổ không đưa đồ tốt, hoặc ca mổ thuốc men không tốt, hoặc chỉ nẻo không tốt, hoặc dụng cụ không tốt, hoặc…, hoặc…, hoặc… Cho nên, hãy nhớ rằng: Một ngôi sao chẳng sáng đêm. Khiêm tốn bao nhiêu cũng chưa đủ, tự kiêu một chút đã là nhiều. Tôi hay nói với các bác sĩ trẻ rằng, nếu chúng ta giỏi mà lối, người ta nói chúng ta làm phách, nhưng chúng ta dở mà chúng ta lối, người ta nói chúng ta khùng. Vậy các bạn muốn làm phách hây muốn khùng ? Do đó, các bạn phải sống làm sao cho thật chuẩn mực.”

Chapter Outline:

-         Chemistry of Hormones: Các tính chất hóa học của hormone

-         Regulation of Hormone Secretion: Điều hòa tiết hormone

-         The Pituitary Gland:

* Thùy trước-humoral (Thể dịch): 6 hormones; thùy sau-Neural (thần kinh): 2 hormones.

* Thuật ngữ gánh-cửa (tiếng Pháp là “Porte”) : Cơ thể có 3 nơi: a. Tuyến yên: Hệ thống mạch máu của Neuron; b. Gan: TM cửa, ĐM gan riêng, ống mật chủ; c. Thận: ĐM thận& TM thận.

* Nhắc lại phôi thai: Lá phôi ngoài: Ectoderm gồm: da (lông, tóc, móng), vú ( vú thuộc da mà da lại tiết mồ hôi nên sữa là mồ hôi), thùy sau tuyến yên( thùy sau tuyến yên là Neural nên nó rất nhậy) , thần kinh, tủy thượng thận.

A.   Thùy sau:

a.     ADH: Hormone kháng lợi niệu

·        Nếu ko có hormone này, mỗi ngày chúng ta đáy 10l nước, nhờ có hormone này, mỗi ngày các bạn đáy 40ml/1kg cân nặng/24h.

·        Như vậy, nếu các bạn uống rượu bia, các bạn sẽ đi đái hoài vì rượu bia ức chế hormone ADH. Đối với các em bé nhỏ đái dầm, tối trước khi ngủ chúng ta cho nó uống nữa viên thuốc này, tối nó sẽ không đái dầm. Tên thị trường của nó là Minirin.

b.     OXYTOCIN : hormone tình yêu

·        Lúc trước người ta quan niệm chỉ có nữ mới có oxytocin sai, nam cũng có oxytocin.

B.   Thùy Trước:

a.     Growth hormone: Hormone tăng trưởng

·        Vì sao người VN lùn, chúng ta nhìn quanh các nước Nhật Bản, Hàn Quốc,Singapore,… ai cũng cao lớn?

b.     Thyroid stimulating hormone : Các hormone tuyến giáp

·        Tuyến giáp là 1 tuyến đặc biệt, nó chỉ có 3 acid amin nhưng nó vào tất cả các tế bào và khi nó đã vào tế bào thì nó sẽ làm cho người đó hoạt động rất tích cực: không có ngồi yên, học hành, hoạt động, chạy nhảy,… rất là tích cực, người rất năng động. Ngược lại nếu không vào được tế bào, hoặc nó thiếu thì người đó ngồi đâu ngủ đó, mặt như chim cú, tay chân mềm xèo-cơ mềm xèo,… => “BỤ BẨM”

·        “ Cá không ăn muối cá ươn, con không ăn muối con thiếu iod rồi con ơi”. Như vậy, nhắc các bạn rằng, thiếu hormone tuyến giáp sẽ không bao giờ học giỏi được, chơi thể thao cũng không hay được.

c.      Adrenocorticotropic hormone: Hormone vỏ thượng thận

·        Aldosterone: giữ muối giữ nước

·        Cortisol: chống viêm

·        Androgen: Hormone sinh dục.

+ Những người phụ nữ mãn kinh vẫn còn quậy banh cả xóm, đó là do Androgen. Vì phụ nữ sau mãn kinh cái buồng trứng đâu còn làm việc nữa.

     + Những người phụ nữ có lông tay nhiều, chân mày rậm thường Androgen nhiều & rất sex. Tuy nhiên phụ nữ rất kỳ lạ, có những người nhìn vào không sex chút nào, cao 1m55, ba vòng thường thôi 80-60-70 nhưng quậy banh cả xóm. Có những người gia đình rất là gia giáo, rất ngoan hiền, thùy mị đoan trang như tấm lòng em gái Huế, nhưng lại quậy banh xà rông luôn, cả lớp chạy tán loạn, thằng nào cũng sợ. => Cho nên các bạn nam sau khi học xong chương này nhớ cẩn thận giữ gìn củi lửa. ^_^

d.Prolactin: Khi có chất này trong máu thì người phụ nữ sẽ tiết sữa.

e. Follicle stimulating hormone: Hormone kích thích nang

·        Nam: Tinh hoàn có 2 loại tế bào, đó là sertoli và leydig

FSH -> kích thích tế bào Sertoli -> sản xuất ra tinh trùng (Sperm) => SSS

LH -> kích thích tế bào Leydig -> sản xuất ra testosterone

·        Nữ: Nang noãn và trứng chín

FSH -> Kích thích nang noãn -> thành trứng chín

LH -> làm trứng rụng

·        Trứng của người phụ nữ không có LH, thì không thể nào rụng được, mà LH lại sản xuất theo chu kỳ, nhưng người phụ nữ lại rất đặc biệt, khi họ sex với người đàn ông, mặc dù người phụ nữ vừa mới có kinh 2 ngày trước, nhưng vẫn có bầu. Người ta không biết được trứng đó ở đâu ra? Cơ chế vô cùng phức tạp, khoa học không giải thích được! Nên người ta mới nói tình yêu của người phụ nữ nó huyền bí lắm !

C.   Thyroid Gland

a.     Thyroxine & T3:

·        T3: Thyroxine (93%), T4: Triiodothyronine (7%). Tác dụng của T4 mạnh hơn T3 gấp 4 lần, nhưng T4 có mặt trong máu với số lượng nhỏ hơn nhiều & tác dụng trong thời gian ngắn hơn nhiều so với T3.

·        Nhưng khi vào tế bào, cả 2 đều có tác dụng giống nhau là làm cho con người ta hưng phấn, hoạt động tích cực, chơi thể thao tốt & trí óc minh mẫn. Như vậy, lúc nào các bạn cũng phải cần 1 tuyến giáp ngon lành.

b.     Calcitonin: Đây là 1 cái chất để điều chỉnh Calci máu. Khi calci trong máu cao, thì calcitonin sẽ được tiết ra. Làm giảm calci trong máu xuống.

D.   Parathyroid Glands:

·        Parathyroid hormone: PTH: Hormone tuyến cận giáp

·        Khi nồng độ calci trong máu thấp, thì PTH sẽ được tiết ra. Làm tăng calci trong máu lên. Như vậy, người ta hỏi: Ở những người thường xuyên có calci trong máu thấp thì có vấn đề gì ở calcitonin không ?

E.    Pancreas: Tụy: Được chia làm 2 nhóm: Tụy nội tiết & tụy ngoại tiết. Nhưng ở đây chúng ta chỉ học tụy nội tiết mà thôi. Trong đó quan trọng nhất là insulin & glucagon.

·        Vấn đề là hiện nay con người quá lười biếng nên phụ thuộc vào insulin. Nếu con người chịu thương chịu khó, làm việc chăm chỉ thì chúng ta sẽ kích thích được glucagon hoạt động rất là tốt. Như vậy, nếu các bạn ngồi lì một chỗ, nếu các bạn không hoạt động tích cực, các bạn không quậy phá thì glucagon sẽ không được kích thích tối đa. Như vậy phải sống làm sao cho glucagon hoạt động tối đa. Có nghĩa là chúng ta phải kiếm chuyện làm hoài, mãi sau này khi chúng ta về già, 70,80 tuổi mà chúng ta vẫn kiếm công việc làm lặt vặt suốt ngày,thì glucagon vẫn được kích hoạt, nếu 1 ông cụ 80 tuổi vẫn còn đi câu, vẫn trồng bông, trồng kiểng, tưới nước bắt sâu, thì họ sẽ vẫn kích thích được glucagon hoạt động tốt. Điều đó có nghĩa là người đó sẽ giảm nguy cơ tiểu đường, giảm nguy cơ béo phì, người đó không cần ăn nhiều vẫn có năng lượng đủ để sài.

·         Sai lầm thường thấy của chúng ta là nghĩ “ăn nhiều sẽ tốt”. Và bây giờ, chúng ta sẽ thay đổi như thế nào? Từ trước đến giờ chúng ta đã quen với việc ăn uống đúng giờ. Đồng hồ sinh học của chúng ta đã quen rồi, nên giờ điều mà chúng ta cần, đó là chúng ta sẽ thay đổi như thế nào? -> Điều tiết để thích nghi thật tốt !

F.    Adrenal Glands: Tuyến thượng thận được chia làm 2 phần là vỏ & tủy.

Vỏ gồm có 3 chất: aldosterone, cortisol & androgen. Tủy xuất phát từ ectoderm gồm có epinephrine ( adrenalin) & norepinephrine.

G.   Ovaries : Buồng trứng. Điều kỳ diệu làm nên phụ nữ trên trái đất này, đó là buồn trứng.

·        Estrogen: Chuẩn estrogen -> bộ ngực đẹp & cái mông đẹp. Như vậy người có bộ ngực đồ sộ thì estrogen của người đó như thế nào?

·        Progesterone: Nó chỉ được tiết ra từ khi có hoàn thể. Khi cái trứng vọt ra rồi thì cái vỏ bọc cái trứng mới trở thành hoàn thể, và lúc đó nó sẽ tiết progesterone để chờ đợi 1 cái hợp tử về tử cung để làm tổ. Nó chờ hoài không được nên giận quá ói ra máu.

·        Inhibin: Khi các bạn thèm muốn tình dục quá mức, nhưng các bạn vẫn kiềm chế được để không đến mức cởi quần áo chạy tùm lum,… Đó là nhờ inhibin. Tuy nhiên, nó không phải vậy, nó còn phụ thuộc rất nhiều yếu tố: Đó là đạo đức gia đình, tôn giáo, môi trường sống. Nếu các bạn sinh ra và lớn lên trong một gia đình gia giáo mà cha mẹ sống rất là nghiêm túc, thì khó lòng mà con cái hư hỏng được. Vậy người ta hỏi inhibin của người đó khi ấy như thế nào? Chẳng lẽ lúc nào cũng chặn mất cái tử cung của người đó? Chắc chắn những người đó sẽ rất là kiềm chế, rất là đè nén, nuốt vào lòng.

H.   Testes:

·        Testosterone: Khi thấy 1 thằng đàn ông chửi bới la hét um xùm, 9-10h đêm ca hát tào lao, xách xe chạy tưng tưng là chúng ta biết thằng này dư testosterone nhiều quá. Do đó các bạn phải hiểu cho đúng sex nam. Tuy nhiên đó chỉ mới là hiểu đúng. Còn hiểu chuẩn, chúng ta phải nhớ rằng sex driver của nam lại do estrogen. Vd 1 người nam nhìn 1 người nữ mà thèm là do estrogen trong máu người nam đó cao, ngược lại, 1 người nữ nhìn 1 người đàn ông mà khoái người đàn ông đó lại do androgen trong máu người nữ đó cao. Nhưng sex ở nữ lại do estrogen & sex ở nam lại do testosterone. Như vậy “sex” và “sex drive” là 2 khái niệm cần được hiểu cho đúng.

I.       Other Hormones:

·        Prostaglandins:

New Terminology

·        Alpha cells

·        Beta cells

·        Catecholamines : Khi các bạn tấn công ai, giận dữ với ai, đó là do catecholamine tiết ra.

·        Corpus luteum: Hoàng thể. Chính chất này tiết ra progesterone.

·        Gluconeogenesis: Tân tạo đường. Cơ thể chúng ta luôn luôn có sự tân tạo đường và luôn luôn có sự thủy phân đường. Câu hỏi khó nhất hiện nay là tại sao chúng ta phải “ngày ăn 3 bữa, tắm rửa ngày 3 lần” ? Vậy những người mỗi ngày ăn 2 bữa thì sao? Vậy những người hồi giáo tháng Ramadan thì sao ? (Trong suốt một tháng lễ này, tất cả các tín đồ đạo Hồi đều thực hiện nghiêm túc quy định: không ăn, không uống, không hút thuốc... nghĩa là không được đưa bất kể thứ gì vào miệng (kể cả không sinh hoạt tình dục), nhưng chỉ áp dụng vào ban ngày – cụ thể là từ lúc mặt trời mọc đến khi mặt trời lặn mà thôi.  https://vi.wikipedia.org/wiki/Ramadan ) Người theo đạo Phật Nam Tông thì sao ?( Nam Tông không ăn ban ngày, chỉ ăn từ 8h tối trở đi) Đạo Phật Bắc Tông thì sao?( Bắc Tông ăn chay trường) Thiên chúa thì sao?

·        Hypercalcemia: Tăng calci máu

·        Hyperglycemia: Tăng đường huyết

Hiện nay có quá nhiều người bị tiểu đường, vì sao? Ngày xưa chúng ta đói, chúng ta khổ, không có xe đạp để đi, tất cả đi bộ. Khi đó phải nói là nhà nào có xe đạp là vô cùng vinh dự. Rồi bây giờ thì người nào cũng đi xe gắn máy.

Chúng ta nhớ 1 câu không bao giờ cũ, đó là: “Khi có xe đạp thì làm biếng đi bộ, khi có xe gắn máy thì làm biếng đi xe đạp, khi có xe hơi thì làm biếng đi xe gắn máy & khi có xe lăn lại ước mơ được đi bộ.”

·        Hypocalcemia: Hạ calci máu

·        Hypoglycemia: Hạ đường huyết. Đường huyết dưới 60 là chúng ta sẽ bị run tay, đường huyết dưới 40 là chúng ta sẽ bị hôn mê. Cơ chế hôn mê của hạ đường huyết là não không có năng lượng, tế bào neuron rất nhạy với việc thiếu oxy & thiếu năng lượng. Vấn đề là mỗi một người có 1 ngưỡng oxy cho neuron khác nhau, mỗi một người có 1 ngưỡng cho đường huyết khác nhau. => Hãy tập ngưỡng oxy & ngưỡng năng lượng cho bản thân !

·        Prostaglandins

·        Renin – angiotensin mechanism

Trang 224

HYPOTHALAMUS: Hạ đồi

PITUITARY: Tuyến yên

·        Anterior: GH, TSH, ACTH, FSH, LH, Prolactin.

·        Posterior: ADH, Oxytocin

·         Khi nào, thời điểm nào chất nào trong máu mình nó cao ? Làm sao để nó cao?

PINEAL GLAND: Tuyến tùng

·        Melatonin

THYROID GLAND: Tuyến giáp ( hình dáng nó giống với cái áo giáp)

·        Thyroxine & T3, Calcitonin

·        Tuyến giáp phải xịn mới được ! Hormone tuyến giáp mà không xịn thì các bạn sẽ không học giỏi được, sẽ không có dáng đẹp được. Không thể thông minh, nhanh nhẹn được.

PARATHYROID GLANDS: Tuyến cận giáp

·        PTH

THYMUS GLAND: Tuyến ức

·        Immune hormone : hormone miễn dịch

·        Nếu tuyến ức bị u, ta sẽ bị nhược cơ. Tuyến ức của trẻ em khác với tuyến ức của người lớn.

ADRENAL GLAND: Tuyến thượng thận

·        Cortex (Vỏ): Aldosterone, cortisol, sex hormone (androgen). Dù bạn là nam hay nữ thì androgen cũng phải chuẩn. Nếu nữ androgen quá nhiều thì lông mày & lông mu rất rậm, lông tay& chân rất nhiều, 3-4 tháng mới có kinh lần.

·        Medulla (Tủy): Epinephrine, Norepinephrine

PANCREAS: tụy

·        Insulin. Ăn uống đúng giờ, khoa học sẽ giúp cơ thể có hệ thống Insulin hoạt động tốt.

·        Glucagon. Làm sao cho glucagon tốt ?

OVARIES: Buồng trứng ( 50 con theo mẹ lên núi)       

·        Estrogen

·        Progesterone

·        Inhibin

Testes: Tinh hoàn ( 50 con theo cha xuống biển)

·        Testosterone

·        Inhibin

Tinh hoàn, buồng trứng là 1.

Dù các bạn là nam thì trong máu của các bạn cũng có estrogen. Ngược lại, dù các bạn là nữ, trong máu các bạn vẫn có testosterone. 1 một người nữ thích đàn ông là do testosterone, và ngược lại, 1 người đàn ông thích nữ là do estrogen. Nhưng nếu estrogen (nam) & testosterone (nữ) nhiều quá thì dẫn đến thích tầm bậy ! Như vậy, chúng ta phải làm sao cho chuẩn ! => SỐNG NGHIÊM CHỈNH, HỌC HÀNH NGHIÊM TÚC, PHẢI CHƠI THỂ THAO& PHẢI RÚT RA ĐƯỢC GÌ CHO MÌNH SAU MỖI BUỔI HỌC !

Trang 225

Phân loại hormone theo bản chất hóa học:

·        Mình gom 2 thằng Amines với Proteins thành 1 cho dễ học. Còn lại thằng kia là Steroids.

·        Vài nét về hormone steroid_ kích dục: Trong thể thao người ta cấm sử dụng hormone steroid trước khi thi đấu. Những người sử dụng hormone steroid hoạt động rất năng nổ, không biết mệt, không biết đói, không biết khát,…

GHRH:

·        Các học sinh, sinh viên hiện nay không cao là do rối loạn GHRH

·        Một số gia đình, ba mẹ có chiều cao khiêm tốn, nhưng con cái có chiều cao rất lí tưởng, đó là do hormone GH được tiết ra đúng chu kỳ, đúng thời điểm.

Brainstorm (100k: tài liệu tham khảo thuyết phục) : Sử dụng 3 thuật ngữ Circadian rhythym (rối loạn do lịch học)+Freud (3-6 tuổi)+ GHRH để giải thích vì sao người Việt có thể trạng không tốt.


 

Trang 226

Từ cái vùng hạ đồi tuyến yên nó chi phối toàn cơ thể.

Trên xương, chúng ta mới cao lên được,

Lên tuyến thượng thận( aldosterone , corticoid, androgen): Đặc tính sinh dục của bạn không chỉ do tinh hoàn & buồng trứng quy định, nó còn do VỎ thượng thận chi phối.

Tuyến giáp: Bạn nào thiếu hormone tuyến giáp thì nhớ câu: Cá không ăn muối cá ươn, con không ăn muối, con thiếu iod rồi con ơi. Vậy muốn dư iod thì ngày cũng đừng dạy dột ăn muỗng muối ? Cha ăn mặn rồi cha khát nước, cha khát nước rồi cha uống nước, cha uống nước rồi cha đi đái suốt đêm.

 

Tinh hoàn-buồng trứng:

Ở đây, các bạn thấy nó có mũi tên tinh hoàn nó sẹt qua buông trứng & buồng trứng sẹt qua tinh hoàn, nghĩa là trong mỗi bạn dù là nam hây nữ cũng có những đặc tính của giới còn lại. Khi bạn khóc dù bất chấp bạn là nam hay nữ thì bạn đang là phụ nữ. Một thằng nam bạn thân nào mà tính tình keo kiệt, bủn xỉn, đó giờ chưa mời bạn được ly café nào, thì bạn cũng đừng trách nó, tại estrogen nó hơi bị nhiều. Hoặc những người phụ nữ nào mà tính tình rất là rộng lượng, nói chuyện như chuông đồng - nói đầu này mà đầu kia nghe rổn rảng, ta biết những người đó testosterone hơi nhiều.

Tới vú & tử cung: Ở đây chúng ta thấy, cái mũi tên tự dưng nó chọt vô buồng trứng rồi chọt qua núm vú. Đó là oxytocin , khi phụ nữ se núm vú, rồi nghĩ tới Song Joong Ki, Lee Min Ho, Ryan Gosling , thì lát sẽ đau tử cung liền và cái vú sẽ cứng ngắt liền.

Thận: chỉ có 1 mình ADH tác dụng lên thận. Khi ADH được tiết ra thì sẽ không đi đái. Và khi ức chế ADH thì đi đái liền liền, đặc biệt là khi uống rượu bia, vì rượu bia ức chế ADH.

Trang 227

POSTERIOR PITUITARY GLAND: Thùy sau tuyến yên

Antidiuretic Hormone (Hormone chống lợi niệu): ADH

·        Có người té xe chấn thương sọ não, ngày đáy 10l nước. Khi đó, bác sĩ phải cho uống ADH để giảm lại còn 2l

·        Nếu nhà bạn có người đi đáy đêm 3,4 lần. Tối trước khi đi ngủ uống 1 viên, thì đêm đó sẽ không đi đáy. Nhưng những người trên 70 tuổi thì tác dụng của thuốc rất là kém. Còn con nít thì rất tốt. Nếu nhà bạn có em bé 3,4 tuổi đái dầm, tối trước khi đi ngủ cho nó uống 1 viên thì nó sẽ không đái dầm. Tuy nhiên, sáng bạn nên nhắc em nó đi đái thường xuyên, 3-4 tiếng/ lần.

·        Vậy ta hỏi, nếu 1 người đi uống bia & làm biếng đi đái, uống 1 viên ADH để không đi đái, rồi tính sao ? =]] Rất nguy hiểm. Vì tất cả chúng ta khi uống rượu bia, huyết áp sẽ tuột. Các bạn về nhà, trước khi đi nhậu, đo HA cái, sau khi đi nhậu về đo thêm cái nữa rồi hả trèo lên ngủ. Sáng thức dậy đo cái nữa, thấy HA tuột luốt & đầu quay mồng mồng. Vì sao? Rượu bia là chất lợi niệu thẩm thấu nên các bạn đái rất nhiều nước, mặc khác rượu bia lại ức chế ADH, cho nên các bạn đái nhiều hơn nữa. Và các bạn bị mất rất nhiều nước. Cho nên ngày hôm sau các bạn sẽ bị tuột HA. Tuy nhiên, sau vài tiếng sau, HA các bạn lại nhẫy vọt lên. Cho nên ở nhà các bạn, có người thân từng bị cao huyết áp, nếu thấy họ đi nhậu thì ngày hôm sau, các bạn phải kiểm tra HA thường xuyên, cứ 2 tiếng/ 1 lần, để tránh HA tăng vọt. Trở lại, người uống bia thì sẽ đi đáy rất nhiều, khi bạn uống ADH sẽ giữ bia lại trong người, ngày hôm sau sẽ rất phiền vì bia vẫn chưa đào thải ra khỏi người bạn. Các bạn đi nhậu, thường hay chơi trò uống bia mà ai đi đáy trước thì chung chầu nhậu. Nên chơi ăn gian uống viên ADH giữ nước trước, thì lát về nhà, nhớ uống lại 2 ống lợi tiểu rồi đêm đó ngủ trong toilet luôn. Mà cách tốt nhất là đặc ống thông tiểu rồi đi ngủ cho nó khỏe.

·        Cây cỏ quanh ta rất tốt trong ngừa tăng HA, nhưng một khi đã tăng HA rồi thì cây cỏ không còn tác dụng như trước nữa. Nên ta phải dùng nó trước khi tăng HA. HA >14/9 -> Sử dụng thuốc tây để điều chỉnh lại bình thường & khi dưới 14/9 thì sài thuốc nam để phòng ngừa, ví dụ như dừa cạn, bồ ngót. Tốt nhất vẫn là thay đổi lối sống & đông tây y phối hợp. Hạn chế sử dụng thuốc tây !

OXYTOCIN

·        Oxytocin là hormone tình yêu, do đó, khi các bạn thấy ai mà nhìn người khác bằng cặp mắt triều mến là các bạn biết người đó tiết oxytocin. Hoặc khi các bạn ngồi kế 1 cô nào, mà thấy muồi hôi đặc trưng người ta gọi đó là mùi của tình yêu.

·        Khi chúng ta nghỉ tới tình dục ( mới nghỉ thôi thì nó chưa tiết, tới đỉnh nó mới tiết)

·        Oxytocin kích thích sự co thắt tử cung lúc cuối thai kỳ khi sinh & kích thích phóng sữa từ tuyến vú. Người phụ nữ bình thường, khi sờ vào ngực thì mềm xèo, nhưng khi oxytocin tiết ra thì vú cứng ngắt.

·        Khi chuyển dạ, cổ tử cung căng ra, gửi các luồng thần kinh cảm giác lên vùng hạ đồi phóng thích thùy sau tuyến yên phóng thích oxytocin. Oxytocin làm co rất mạnh các cơ trơn làm tử cung co mạnh đẩy em bé và bánh nhau ra. Sự bài tiết của oxytocin là 1 trong những cơ chế feedback dương. Nhắc lại, trong cơ thể chúng ta chỉ có 2 feeback dương là tiết sữ và co thắt tử cung sanh em bé. Cơ chế này vẫn đúng khi các bạn nghĩ tới tình dục. Nhưng cần phải nói thêm là, khi mới nghỉ tới thì chưa có, phải nghỉ nhiều lắm mới thì oxytocin mới được phóng thích ra.

·        Người ta cũng phát hiện ra rằng: tự bản thân bánh nhau cũng sản xuất Oxytocin ở cuối thai kỳ. Và số lượng Oxytocin bánh nhau tiết ra vượt xa số lượng của thùy sau tuyến yên. Hiện nay người ta đang nghiên cứu tiếp tục vai trò chính xác của bánh nhau lúc chuyển dạ. Có rất nhiều điều huyền bí trong việc mang thai của phụ nữ, và thật tuyệt vời khi người phụ nữ có thể tự đẻ đứa con và cho con mình bú bằng vú của mình. Qua mỗi lần vượt cạn thành công (đẻ thường thành công), người phụ nữ được cung cấp rất nhiều chất dinh dưỡng cho cơ thể & trái tim khỏe mạnh hơn. Để nhắc nhở chúng ta rằng, trước khi có thai phải chuẩn bị rất kỹ lưỡng về dinh dưỡng, thể trạng và sức khỏe.

·        Further reading :

+ THÙY SAU TUYẾN YÊN NAM CÓ TIẾT OXYTOCIN KHÔNG? CƠ CHẾ TIẾT? AI MANG NÓ ĐI? ĐI ĐẾN ĐÂU ? LÀM GÌ Ở ĐÓ ?

+ http://www.ycantho.com/content/2/3/2730/3/oxytocin-vtt.html

+ http://ycantho.com/qa/archive/index.php/t-3702.html

+  https://drive.google.com/drive/folders/0B-HMvatEvr8xaTlpMlZWVEw2TDA

ANTERIOR PITUITARY GLAND: Người ta gọi là hormone neuro      

Growth Hormone: Đã nói nhiều ở trên & thầy giảng nhiều rồi, nên chỉ điểm lại 1 số cái cần nghĩ thêm.

·        Somatostatin is produeced during hyperglycemia. Somatostatin được sản xuất khi các bạn tăng đường huyết. Như vậy lâu nay chúng ta phải tập thể dục thường xuyên, chịu thương chịu khó, chịu đói chịu khát, dầm dãi nắng mưa chừng nào thì con người ta sẽ cứng cỏi, rắn rỏi hơn & ít có bệnh bậy, ít có chếch bậy. Chúng ta có thể đói từ 6-8 tiếng mà mắt vẫn chưa mờ, tai chưa rung. Nhưng những người khác chỉ cần đói 3-4 tiếng là tay run rồi. Để trở thành bác sĩ giỏi, các bạn phải đói khát liên tục trong nhiều năm trời mới giỏi được. Vấn đề là phải chịu học & điều quan trọng nhất của người bác sĩ đó là tận tụy& trung thực.

·        Further reading: Đọc thêm về Growth Hormone :

+ Role of growth hormone

          Real acts of growth hormone are not exactly understood. Plz care of structures, receptors, transporters, target organs.

+http://www.ycantho.com/content/24/135/1195/1/role-of-growth-hormone.html

+http://www.ycantho.com/category/24/135/1/endocrinology.html

+http://ycantho.com/qa/showthread.php?t=3594

+https://www.endocrineweb.com/conditions/growth-disorders/growth-hormone-therapy

+http://www.ycantho.com/content/2/3/2021/1/sao-phai-hoc-gioi-noi-tiet-nguyen-chan-hung.html

·        Further thought:

Nếu mình lỡ yêu 1 cô chiều cao khiêm tốn, thì làm sao để cải thiện nồi giống để F1 có chiều cao ngon lành hoặc không đến nổi tệ.

Trang 230

Box 10-1

DISORDERS OF GROWTH HORMONE: Rối loạn Growth Hormone

Thiếu hoặc dư hormone tăng trưởng thời trẻ đều có tác động đáng kể lên 1 em bé. Nếu tiết ít, em bé sẽ bị lùn, nhiều thì sẽ rất cao, có thể đạt từ 3-4 feet. Growth hormone có thể được tạo bằng genetic engineering : kĩ thuật di truyền. Hiện nay, có 2 kĩ thuật di truyền là biến đổi gen & cho hormone vào thức ăn. Các trái cây từ Thái Lan đa phần là thực phẩm biến đổi gen, VD: Nho, gạo,táo,… Ngoài ra, hiện nay, trong thức ăn cho heo, gà, người ta cũng cho hormone tăng trưởng vào để có năng suất cao, rồi ta ăn vào. Chuyện gì sẽ xãy ra trong 10-20-30 năm tới ?


 

THYROID STIMULATING HORMONE:

Bình thường T3,T4 thấp thì TSH phải cao & ngược lại. Vậy chuyện gì xẩy ra khi TSH & T3,T4 cùng cao hoặc cùng thấp ?

ANDRENOCORTICOTROPIC HORMONE : ACTH kích thích vỏ thượng thận tiết ra 3 chất là Aldosterone, Cortisol & Androgen. Cả 3 chất này đều có tác động rất lớn đến cơ thể chúng ta& 3 chất này được tiết ra vào lúc sáng sớm. Nên yêu cầu mỗi chúng ta nên thức sớm để hưởng trọn vẹn cả 3 chất này, đặc biệt là Cortisol.

PROLACTIN

Prolactin tan trong máu có nhiệm vụ tiết sữa. Mô đích là tuyến vú đã chịu tác dụng của estrogen và progesteron. Prolactin không chỉ có ở nữ mà còn có ở nam. Tuyến vú là cơ quan phụ của da nên sữa là mô hôi.

FOLLICLE STIMULATING HORMONE (FSH)

LUTEINIZING HORMONE (LH)

 Nói nhiều ở trên rồi, sang chương sinh dục sinh sản nói nhiều hơn.

·        Nam: Tinh hoàn có 2 loại tế bào, đó là sertoli và leydig

FSH -> kích thích tế bào Sertoli -> sản xuất ra tinh trùng (Sperm) => SSS

LH -> kích thích tế bào Leydig -> sản xuất ra testosterone

·        Nữ: Nang noãn và trứng chín

FSH -> Kích thích nang noãn -> thành trứng chín

LH -> làm trứng rụng

THYROID GLAND: Tuyến giáp

·        Hormone của tuyến giáp chỉ có 3 acid amin, nên rất cơ động. Vì thế nó tác động rất lớn lên hành vi mỗi người hằng ngày. Để có 1 cơ thể năng động, hoạt động tích cực, sôi nổi, làm ciệc tích cực thì hormone tuyến giáp của bạn phải chuẩn, sản xuất ngon lành.

·        Nhìn hình trang 232,  ta thấy Hormone tuyến giáp chỉ có 3 acid amin nên rất cơ động. Nó gặp tế bào nào cũng có thể chui vô. Ví dụ như nó tác động lên đường, lên mỡ, lên acid amin, ... Lên bất cứ thằng nào nó gặp để biến thành ATP. Cho nên những người có tuyến giáp tốt thì rất năng nổ tích cực. Trong người tràn đầy năng lượng, học bài rất mau thuộc, chơi đá bóng rất hay,…


 

CALCITONIN & PARATHYROID HORMONE: PTH

·        2 thằng này ngược nhau. Tuyến giáp bản chất nó là nang. Nhưng nguyên tắc của nó là không được sơ hóa tạo nang. Nhiệm vụ của lòng phế nang là để trao đổi khí: Thải CO2 ra và lấy O2 vào máu đổ về tim trái. Nhiệm vụ của thằng tuyến giáp là tổng hợp T3, T4. Tuy nhiên, cận nang tuyến giáp lại có 1 tế bào. Tế bào này lại có nhiệm vụ là tiết Calcitonin. Giống như ta cầm trái quýt trên tay, thì múi quýt là tổng hợp T3,T4. Còn cái hột quýt là tổng hợp Calcitonin.

·        Các bạn nhìn hình trên, ta thấy, tuyến giáp nó giống như một cái áo giáp ôm lấy khí quản bên trong. Ngoài sao nó có 4 cái nút để cài, giữ cho áo giáp không bị tuột. Thì khi đó, 4 cái nút đó chính là tuyến cận giáp. Tuyến cận giáp này tiết ra PTH. Khi nào calci trong máu thấp thì PTH sẽ được tiết ra. Ngược lại, khi nào calci trong máu cao thì Calcitonin sẽ được tiết ra. Calcitonin sẽ trả calci về lại bình thường & PTH sẽ đẩy calci lên trở lại bình thường.

·        Further thought: Nếu các bạn bị khối u ở tuyến cận giáp thì PTH sẽ được tiết ra liên tục, khi đó, nó sẽ đẩy calci máu lên tuốt nóc nhà. Khi đó, calci sẽ đào thảy qua thận quá nhiều. Thận giải phóng ra ngoài không kịp. Bệnh nhân sẽ bị sỏi 2 thận. Như vậy, đứng trước 1 người sỏi 2 thận, ta phải đặc ra câu hỏi, liệu tuyến giáp của bệnh nhân có bị gì không chứ không phải là calci máu bệnh nhân bao nhiêu. Mặc dù về mặc lý thuyết khi tuyến cận giáp bị bệnh thì calci máu sẽ tăng rất cao, nhưng thực tế thì không phải vậy, calci máu bệnh nhân tăng không cao ! Tại sao ?

·        Further reading: http://www.ycantho.com/content/4/13/2371/7/parathyroid.html

PANCREAS:

·        Xem lại anatomy Tụy.

·        Tụy có 2 loại là tụy nội tiết và tụy ngoại tiết. Tụy ngoại tiết chủ yếu tiết ra Trypsinogen, khi chúng ta ăn thịt, rất cần Trypsinogen tiết ra để tiêu hóa thức ăn. Ở chương này, chủ yếu chúng ta tìm hiểu về tụy nội tiết. Tụy nội tiết tiết chủ yếu là Insulin & Glucagon. Hiện nay, người ta nghiên cứu về Insulin rất nhiều, tuy nhiên, vẫn nhiều câu hỏi chưa trả lời được. Câu hỏi đầu tiên: 11h đêm, ra chơi 1 tô hủ tiếu mỳ xương đập vô 2 cái trứng hột vịt lộn, tô bánh thêm luôn. Ăn xong đi ngủ. Sáng hôm sau 5h thức dậy. Các bạn sẽ đói khủng khiếp. Tối mai, chơi bài khác. Đúng 11h chơi ca nước lạnh thiệt bự rồi đi ngủ, sáng hôm sau thức dậy khỏe re, chạy bộ bình thường. Còn hôm trước sáng thức dậy tay chân bủn rủn, rung cầm cập. Tại sao ? 11h đêm, các bạn ăn xong rồi đi ngủ, khi đó, tất cả các tế bào đều ngủ, tim vẫn phải đập. Nhưng tim sài năng lượng tối thỉu, phổi vẫn phải thở nhưng sài năng lượng tối thỉu. Lúc này, đường trong máu cao ngút ngàn, lúc này, tụy sẽ tiết Insulin ra. Bất cứ tế bào nào trong cơ thể, trừ tế bào não ra, muốn lấy đường, đều phải cần Insulin. Insulin cõng đường đi đến gõ cửa các tế bào, nhưng các tế bào đang bật chế độ nghỉ ngơi nên không nhận được đường. Insulin cõng đường một hồi đi vòng vòng rồi đến gặp thằng gan, lừa tình thẩy hết cho gan. Sau khi thảy hết đường cho gan rồi, Insulin lại đi tiếp. Nó quần trong máu mình không còn miếng đường nào hết. Sáng 5h thức dậy, đường trong máu hết xạch, do đó, ta đói và run lên bầm bập. Vì thế, người ta mới nói ăn đêm rất mập.

·        Further thought: Ở ÂU Mỹ, sau khi ăn tối xong người ta hút 1 điếu xì gà. Không biết xì gà, thuốc lá có ảnh hưởng gì đến Insulin không? Ở CT, có 1 số trường hợp, những người ăn nhậu nhiều mà hút thuốc lá thì ít bị tiểu đường hơn những người nhậu nhiều mà không hút thuốc lá. Không biết thuốc lá có ảnh hưởng gì đến Insulin hay không ? (Cái này chỉ là nghi ngờ thôi nghe. Thuốc lá 5-3 điếu 1 ngày không có gì nguy hiểm cả. Thuốc lá chỉ thực sự nguy hiểm khi 10 điếu/ 1 ngày trở lên và 10 năm trở lên. Và phải hút ngoài đồng trống, có khoảng không khí rộng, thoải mái, phải đứng hút không được ngồi và phải vui, không được hút khi buồn, đang ngồi trong phòng kín,…v.v )

·        Cây cỏ quanh ta, cách sống của ta phòng tiểu đường rất tốt. Thuốc tây là thuốc độc ! Ta có thể nhận được 1,2 cái tốt của nó, nhưng theo sau là 4,5 cái xấu đi kèm. Vì thế, ta nên sử dụng thuốc trong giai đoạn cấp tính, vì không dùng thì bệnh nhân sẽ chết. Nhưng sau đó ta phải quay về sử dụng thuốc nam, quay về xem và chỉnh sửa lại cách sống của mình, coi lại cái đồng hồ sinh học của mình. Có nghĩa là 5h phải làm gì, 6h phải làm gì…cho đến 0h làm gì,… giờ nào ăn cái gì, bao nhiêu? Giờ nào uống cái gì, bao nhiêu? Giờ nào làm cái gì? Chặc chẽ, làm như cái máy. Tại sao người Nhật vẫn sống 100 tuổi quá nhiều ? Thời trẻ họ cày như điên, dữ dội. Nhưng sau khi về hưu lại sang 1 trang mới, sống rất chuẩn.

·        Trang 234: Nhắc lại, khi calci máu thấp thì PTH sẽ được tiết ra & ngược lại, khi calci máu cao thì Calcitonin sẽ được tiết ra. Liên hệ cuộc sống: Nếu như người thường xuyên bị hạ calci thì sao? Để hấp thu được calci qua niêm mạc ruột là điều không đơn giản ! Ngoài việc niêm mạc ruột phải mạnh-không bị rối loạn tiêu hóa, thì hormone sinh dục của các bạn phải xịn & thận của các bạn phải tốt (trong thận có một số chất liên quan chật chẽ đến hấp thu calci, đó là calcitriol D2; 1,25dihyroxycholecalciferol ( 1,25-(OH)2-D3,…), tia nắng mặt trời rất quan trọng, tuyến giáp và tuyến cận giáp phải xin, đồng hồ sinh học phải chuẩn (circadian rhythym) và những yếu tố khác nữa. Như vậy, để nói độ chắc của khung xương là điều không đơn giản chút nào. Từ khóa trang 234 là PTH .

DISORDERS OF THYROXINE:

Goiter: Bướu giáp. Xưa nay, ta vẫn hay ngộ nhận về bướu giáp! Khi 1 người có bướu cổ phình lên, ta gọi là bướu giáp. Nhưng nếu ta mổ bướu giáp phình lên rồi đi thử thì lại không có cái gì bên trong gọi là bướu.

1. Vậy ta định nghĩa bướu giáp là gì ? Trước khi các bạn vô từ bướu giáp, các bạn phải qua được từ bướu là gì? Khi nào có hiện tượng Hyperesthesia mới được gọi là bướu. Khi nào BS GPB đọc có Hyperplasia thì mới gọi là bướu. Miền Nam mình gọi là bướu, miền Bắc gọi là u!

2. Tại sao người ta gọi là Goiter mà không gọi là Tumor ? Như vậy đứng trước 1 người có bướu cổ, bạn phải vấn vương trong đầu những điều sau đây: 1/ Thế nào là ưu giáp? Thế nào là bình giáp? Thế nào là nhược giáp? Ở đây, ta không nói đến ung thư giáp. Vậy ta hỏi ung thư giáp : Tumor of thyroid, cancer of thyroid khác nhau hay giống nhau? Tumor of thyroid gồm có bướu lành và bướu ác, còn cancer of thyroid là ung thư tuyến giáp nên không có bướu lành ở đây !  

Futher reading:  Bướu giáp-yk39
HYPERTHYROIDISM-THYROTOXICOSIS-THYROID STORM
Định nghĩa:
- Cường giáp: có quá nhiều hormon tuyến giáp do tuyến giáp tiết ra DO TỰ MIỄN.
- Nhiễm độc giáp: có nhiều hormon tuyến giáp do bất kỳ nguyên nhân nào kể cả do tuyến giáp và ngoài tuyến giáp.
- Cơn bão giáp: tình trạng tăng tuyết hocmoon tuyến giáp đột ngột quá mức đặc trưng bởi sự tăng nhanh của các triệu chứng: nhịp tim nhanh, tăng thân nhiệt cao, nôn mửa, tiêu chảy, kích động tinh thần. Đây là một cấp cứu y tế. Tỉ lệ tử vong 20-50% kể cả có điều trị.
- Khái niệm về u, bướu: trong phình giáp goiter không nên hiểu là u hay bướu (vì bản chất là sự phì đại các nang chứa dịch nhầy không có sự tăng sinh (hyperplasia). U (bướu) chỉ đúng trong trường hợp ung thư tuyến giáp. Chú ý: đây là bệnh nội tiết, chỉ cần cung cấp đủ Iod hoặc levothyroxine đối với goiter. Đối với basedow vì là bệnh tự miễn nên phải dùng thuốc kháng giáp. Bướu giáp mổ vì thẩm mỹ hoặc chèn ép khí-thực quản.
http://ycantho.com/content/6/20/3378/1/buou-giap-yk39.html

Box 10-2

Iod là thành phần thiết yếu của thyroxine

Từ goiter là 1 thuật ngữ khó. Vì để hiểu được goiter, bạn phải hiểu được thế nào là bình giáp, ưu giáp & nhược giáp. Ưu giáp, cường giáp là một. Nhưng bướu giáp ác tính lại là khác & bướu giáp độc lại là khác. Bướu giáp độc bằng với bệnh Graves (? Cái này t không chắc ghi đúng ! Các bạn check lại dùm !). Bướu giáp ác bằng với ung thư. Rồi bạn phải qua được u là gì, bướu là gì ? Như vậy, bướu giáp là sao? & phình giáp là sao? Trong bướu giáp khi nào gọi là Tumor. Tumor là khi nào tế bào của nó nhiều lên, còn cái cổ nổi lên 1 cục mà trong đó toàn là nước là khác à nghen, cái đó là túi nước. Trong trường hợp các bạn không cung cấp đủ Iod mà nhu cầu cơ thể quá cao, đặc biệt là các cô gái dậy thì 14-15-16-17-18 tuổi. Đó là lí do vì sao phụ nữ bị bướu giáp nhiều. Như vậy, bướu giáp goiter có nghĩa là do tuyến giáp nổ lực sản xuất cho đủ thyroxine mà lại thiếu Iod. Nếu tất cả mọi người đều được ăn muối Iod thì những vùng đó không bị goiter.

Trong trường hợp đứa bé đẻ ra mà thiếu Iod thì nó sẽ rất nguy hại cho sự tăng trưởng và phát triển của em bé. Không có thyroxine, sự tăng trưởng về mặt vật lý sẽ giảm thiểu và tâm tinh thần cũng sẽ tồi tệ. Nghĩa là đầu óc thì ngu xi mà tứ chi cũng không phát triển luôn!

Cretinism: là tình trạng bệnh nhân bị chậm tâm thần vận động. Nếu sự thiếu thyroxine được tìm thấy ngay sau khi sinh, thì đứa bé có thể được điều trị bằng cách cho hormone tuyến giáp. Vậy ta hỏi, 1 em bé sau khi sinh, ta tiêm hormone tuyến giáp liên tục, thì sau này nó sẽ như thế nào?

Goiter: Phình giáp-bình giáp: Nghĩa là bạn chỉ bị cái cần cổ bự lên một chút, ngoài ra tất cả bình thường, phát triển tâm thần vận động bình thường, học hành bình thường, không có ngủ gà ngủ gục,kinh nguyện bình thường …Ta gọi là phình giáp-bình giáp. Còn người ưu năng tuyến giáp kinh nguyệt rất là thưa, tính tình nóng nẫy, lông thưa thớt và 4 dấu hiệu thường đi kèm là bướu cổ, mắt lồi, tay run & mạch nhanh. Còn người nhược giáp thì ngồi đâu ngủ đó, học trước quên sau, lông thưa thớt. Phình giáp-bình giáp không có chỉ định mổ. Người ta chỉ mổ nó khi nó bự quá đè lên khí quản gây khó thở hoặc là có cái cổ trâu xấu quá nên mổ thành cổ bò cho nó đẹp. Thay vì có 1 cục thì mình đổi thành cái lằn !  Nghĩa là, ngoại khoa không giúp gì cho goiter, trừ phi goiter đó có biến chứng hoặc vì muốn đẹp (!).

Myxedema :Giảm tiết thyroxine ở người lớn, ta gọi là phù niêm. Nếu không có đủ thyroxine thì chuyển hóa của cơ thể có thể giảm, làm cho người đó ngủ lịm, cơ nhão nhẹt, lúc nào cũng cảm thấy lạnh, lên cân. Ta phải bổ sung hormone tuyến giáp cho họ trở lại bình thường.

Graves’ disease ( đi bệnh viện người ta gọi là Basedow ) cường giáp do tự miễn. Bệnh nhân sẽ bị sụt cân mặc dù ăn rất dữ, đổ nhiều mồ hôi, tính tình cọc quạo, kinh nguyệt thưa thớt. Ngoài ra còn có các dấu hiệu của cường giáp là bứu cổ, mắt lồi, tay run,mạch nhanh. Bắt buộc phải cho thuốc kháng giáp hoặc sử dụng Iod đồng vị phóng xạ: Iod 131. Mổ không giúp đỡ gì ở đây.


 

GLUCAGON-INSULIN (Cái này nói nhiều rồi nên không nói nhiều ở đây nữa)

Nhắc lại, trong cuộc sống phải làm phát huy hết Glucagon. Có nghĩa là phải chịu thương, chịu khó. Nhưng không đồng nghĩa với chịu đói chịu khát! Chịu đói là điều không xấu, nhưng nó loét bao tử. Do đó, đói thì đói nhưng vẫn nhay thứ gì đó như singum,…hoặc nuốt nước miếng ! Insulin tăng tiết thường xuyên sẽ nguy hiểm, cứ mỗi lần chúng ta ăn nhậu thì Insulin sẽ được tiết ra và sau này, ta có nhiều khả năng bị tiểu đường do ăn nhậu. Như vậy, những người nhịn đói, nhịn khát nhiều ( ít nhậu) sẽ ít bị tiểu đường hơn như những người ăn nhiều.

ADRENAL GLANDS

Tuyến thượng thận được chia làm 2 vùng là vùng tủy và vùng vỏ. Theo phôi học, vùng tủy có nguồn gốc từ lá phôi ngoài nên nó rất nhạy cảm. Vỏ thượng thận rất quan trọng !

Tủy thượng thận:

Adrenalin (Ad: trên; renal: thận; in: chất) chất của tuyến thượng thận tiết ra

Epinephrine (Epi: trên; nephron: thận; in:chất) chất của tuyến thượng thận tiết ra

è Adrenalin = Epinephrine

Tương tự cho Noradrenalin & Norepinephrine

Vỏ thượng thận:

Ngoài cùng: Aldosterone; kế đến: Corticoid; kế bên trong nữa: Aldrogen

Aldosterone về mặc lâm sàng, các bạn để ý: Khi đá banh, Aldosterone sẽ được tiết ra ngay. Tại sao? Đá banh -> đổ mồ hôi -> mất nước. Còn Aldosterone -> giữ muối -> kèm theo giữ nước. Như vậy, nó cũng tương tự như khi ta làm việc cực nhọc trong môi trường nắng nóng. Nếu Aldosterone không được tiết ra & ta không bổ sung nước thì chúng ta sẽ bị mất nước rất nhiều và tuột HA.

Cortisol:

Chất chống viêm mạnh nhất của cơ thể mình và nó được sản xuất nhiều nhất vào lúc 3-4-5h sáng. Do đó, các bạn nên thức dậy sớm để ta hưởng được trọn vẹn nó. Nhưng sau 12h trưa thì không được phép cung cấp Corticoid cho cơ thể. Đối với Corticoid ngoại lai, hết sức hạn chế nhập vào cơ thể.

Cortisol đi đến đâu, nó chở hết vô nhà máy đường đến đó & dự trữ ở gan.

Cortisol làm giảm số bạch cầu ưa acid và lympho trong máu. Khi cho 1 lượng lớn Cortisol vào cơ thể -> Làm teo tất cả các tổ chức bạch huyết của cơ thể -> Làm giảm cả 2 loại Lympho T & B và kháng thể. => Hệ miễn dịch cơ thể giảm -> Làm cơ thể dễ bị nhiễm khuẩn, vết thương lâu lành.

Trang 238-Box 10-3

Tiểu đường type 1: Là sự hủy hoại tế bào beta của tụy, chủ yếu là do: Di truyền; hoặc là do HLA (human leukocyte antigen - Kháng nguyên của hồng cầu); hoặc là do bị virus.

Tiểu đường type 2: Chủ yếu là do rối loạn chuyển hóa. Vậy, BN bị béo phì tiểu đường type 2 thuộc nhóm bệnh nội tiết hay nhóm bệnh chuyển hóa?

Tiểu đường type 1.5 (LADA):

http://www.diabeteshealthlink.com/index.php/diabetes-basics/overview/type-15-lada

Trang 242-Box 10-4

Addison’s disease (hây còn gọi là bệnh suy tuyến thượng thận): Là bệnh giảm tiết của hormone vỏ thượng thận. Hầu hết các trường hợp là nguyên phát vô căn. Trên siêu âm, người ta không tìm thấy tuyến thượng thận& trên CT người ta thấy tuyến thượng thận bị thoái biến, thậm chí teo mất. Và người ta thử các hormone Cortisol và Adosterone trong máu thì thấy nó rất thấp. Mỗi ngày phải uống 1 viên Prednisone.

·        Cửu dương: a. Anatomy: teo vỏ thượng thận, b. Physio: Thiếu Aldosterone máu, thiếu Cortisol máu, thiếu androgen máu. 

·        Suy luận lâm sàng:

a. Thiếu aldosterone máu nên giữ K, đào thải Na -> kéo theo mất nước nhiều -> đáy nhiều nước; gây thiếu nước, tụt huyết áp.Nếu không điều trị sẽ bị shock tuần hoàn(Nhắc lại 4 loại shock: 1. Hypovolemic : shock do giảm thể tích tuần hoàn; 2. Cardiogenic : Shock do bệnh tim. Ex: nhồi máu cơ tim, vv...; 3. Distributive : sốc phản vệ; 4. Obstructive)

b. Thiếu cortisol máu nên đường huyết thấp năng lượng không có, không dự trữ được glycogen ở gan, thường hay đói bụng -> tí xíu là nạp năng lượng, cơ lực nhão không làm việc cơ bắp tốt.

c. Thiếu androgen nên râu & lông mất hoặc lơ thơ không chất lượng. Sexual libido & performance trở ngại, không xung mãn như bình thường được.

Cushing’s syndrome: Hội chứng Cushing. Tăng tiết cortisol của vỏ thượng thận.

Tại sao người uống Prednisone liên tục một thời gian thì sẽ bị Cushing ?

Tại sao gọi là hội chứng Cushing mà không gọi là hội chứng cường Cortisol?

Có thể đó là do bướu của tuyến yên làm gia tăng ACTH hoặc là bướu của vỏ thượng thận. Nếu nguyên nhân nó ở tuyến yên thì ta sẽ gọi nó là bệnh Cushing. Còn nếu nguyên nhân của nó là do sử dụng Corticoid thì ta gọi là hội chứng Cushing.

Trên LS, có cần phân biệt HC Cushing và bệnh Cushing hay không?

Khi nào dư Cortisol thì mở sẽ lắng động tùm lum, chủ yếu là ở thân người. Nên bất cứ người nào mà vòng bụng lớn hơn vòng mông, thì ta nên thử Cortisol để kiểm tra bệnh ngay. Khi cortisol cao, sẽ làm cho người ta bị upper body fat. Da bệnh nhân sẽ mỏng & dễ bị bầm tím; khi bệnh nhân bị một vết thương gì đó thì rất chậm lành; xương thì rất dễ gãy (vì cortisol lấy hết protein của xương).

Muốn điều trị HC Cushing thì phải lấy được nguyên nhân tiết Cortisol.

HC Cushing thường gặp nhiều ở những người sử dụng Corticoid nhiều, ghép cơ quan, viêm khớp dạng thấp,

Tại sao sử dụng corticoid thì bị cường Corticoid ? Cortisol trong máu sản xuất cao nhất là lúc 3-4h sáng cho đến 8h sáng. Sau đó, nó giảm dần cho đến 7-8h tối thì bằng 0. Trung bình thời gian bán hủy của Cortisol là 3-4 tiếng. Bây giờ các bạn uống Cortisol, giả sử chúng ta uống 8h sáng 1 viên. Như vậy khi bạn uống 8h thì đến 12h, nồng độ nó khá thấp rồi đến chiều bạn đáy ra nữa thì nồng độ nó giảm dần đến 0 và đến tối 11-12h khuya thì trong máu các bạn không còn nữa. Và như vậy thì feedback của nó vẫn như cũ và 3-4h sáng nó lại tiết ra như cũ. Bây giờ các bạn chơi sáng 1 viên, chiều 1 viên, khi đó, nồng độ Cortisol trong máu các bạn sẽ bị rối loạn bất thường, làm thằng hạ đồi tuyến yên không biết đường tiết ra như thế nào, nên nó nghỉ làm việc. Rồi một thời gian sau, khi các bạn hết bệnh, vùng hạ đồi không tiết ra ACTH nữa, nên vỏ thượng thận không nhận được thông báo, do đó, nó không tiết ra được Cortisol nữa.

OVARIES & TESTES

Embryology của gonad :

 

1 người nam là 2 tinh hoàn, 1 người nữ là 2 buồng trứng. Khi bào thai được khoảng 6 tuần tuổi, thì lúc này Gonad đã được hình thành. Và. Đầu tiên, nó đi tìm NST Y trước. Nếu nó có NST Y thì nó sẽ biến Gonad thành tinh hoàn & nếu nó không tìm thấy Y thì nó sẽ biến Gonad thành buồng trứng. Như vậy, 2 thằng tinh hoàn & buồng trứng bản chất nó giống nhau. Bắt đầu từ tháng thứ 6-7, tình hoàn sẽ đi xuống bìu, còn buồng trứng sẽ lộn vào trong bụng. Có 1 số trường hợp, tinh hoàn không xuống bìu mà nó ở lại ổ bụng, hoặc nó đi nhưng dọc đường nó vui quá nên ở lại đâu đó. Người ta gọi là tinh hoàn không xuống hay tinh hoàn lạc chỗ (cryptorchidism). Sao giống giống chuyện Âu Cơ & Lạc Long Quân: 50 con theo cha xuống biển, 50 con theo mẹ lên non! Như vậy, tinh hoàn của nam là buồng trứng của nữ, quy đầu âm vật của nữ chính là quy đầu âm vật của nam. Vậy tử cung của nữ tương ứng với cơ quan nào của nam? Tiền liệt tuyến của nam tương ứng với cơ quan nào của nữ? Để trả lời, các bạn phải vận dụng embryology+anato+physio.

Buồng trứng nằm trong hóc chậu. Mỗi một cái nằm ở 1 bên tử cung. Hormone do buồng trứng sản xuất ra là các hormone mang bản chất steroid: Estrogen & Progesterone; Và chất ứng chế mang bản chất protein: Inhibin. Khi các bạn nữ thèm 1 người đàn ông quá, ta phải cần đến các chất ức chế này. Như vậy, ở những người phụ nữ không nhịn được, quậy banh cả xóm, ta hỏi những chất Inhibin này ở họ như thế nào? Còn những bạn tính tình điềm đạm, ít nói,.. vì đâu họ kiềm chế được như vậy ? Hormone, giáo dục, môi trường sống, tôn giáo,…?

Estrogen được bài tiết bởi các tế bào nang follicle cells. Trong cả 2 buồng trứng của phụ nữ trẻ có khoảng 400.000 nang trứng. Hầu hết nang trứng đều bị thoái hóa, chỉ có khoảng 400-450 nang trứng tiến triển & đạt đến chín. Mỗi 1 tháng, 1 follicle sẽ được FSH phát triển lên thành trứng chín, rồi nhờ LH rụng trứng. Vấn đề là có bao nhiêu phụ nữ có kinh mà có rụng trứng và có những vòng kinh không rụng trứng.

Nhắc lại:

·        Nữ: Nang noãn và trứng chín

FSH -> Kích thích nang noãn -> thành trứng chín

LH -> làm trứng rụng

·        Nam: Tinh hoàn có 2 loại tế bào, đó là sertoli và leydig

·        FSH -> kích thích tế bào Sertoli -> sản xuất ra tinh trùng (Sperm) => SSS

·        LH -> kích thích tế bào Leydig -> sản xuất ra testosterone

Trong tinh hoàn các bạn có 2 tế bào, đó là Sertoli và Leydid. Người ta hỏi 2 tế bào đó được gọi là tế bào gì ?

Ôn lại Histology: Trong tinh hoàn được chia thành 2 loại tế bào là mầm (germ cell) và không mầm (mô đệm). Mầm gồm có Sertoli và Leydig. Không mầm là thằng khác.

Nhưng ung thư trên LS, chúng ta chỉ gặp tế bào mầm mà thôi & hiếm khi nào gặp tế bào không mầm. Khổ nổi, ung thư tế bào Leydig người ta lại xếp vào tế bào không mầm !

Ung thư tế bào mầm là ung thư có nguồn gốc từ tế bào mầm ! (Nói vậy cũng bài đặt nói !) Nhưng tế bào mầm là tế bào gì ?

Secondary sex characteristics: Đặc tính sinh dục phụ.

Nữ: Sau tuổi 12, lông sẽ mộc (mu, nách) trước khi có kinh một thời gian, ngực nở. Khi ngực nở đầy đặn thì mông cũng bự ra (chính cái Estrogen làm ngực & mông người phụ nữ đẹp). Như vậy, nếu ta gặp người nữ nào mà chung thủy & đít như đít khỉ, thì ta biết Estrogen người đó có vấn đề (cần phải nói thêm là ngực có tính chất di truyền). Tuyến vú được xếp vào da, nên tiết sữa chính là mồ hôi. Tử cung bắt đầu lớn lên. Rồi sẽ lắng động các lớp mở dưới da ở hông và ở đùi. Estrogen sẽ làm hạ nồng độ Cholesterone & Triglycerides trong máu. Nghĩa là những người có Estrogen tốt và chuẩn sẽ không bị rối loạn Cholesterone máu. Vậy phải sống làm sao cho chuẩn ?

Các nghiên cứu cho thấy rằng, hiên nay Estrogen không dành riêng cho phu nữ nữa. Nó tác động lên hết cả vỏ não. Người phụ nữ huyền bí chính là do Estrogen tác động. Họ rất nhạy bén với mọi chuyện trên đời. Trong não, Testosterone có thể chuyển hóa thành Estrogen. Nó rất quan trọng cho trí nhớ, đặc biệt là người già. Người ta chỉ biết rõ vai trò của Estrogen trong chuyện sinh đẻ mà thôi. Ngoài ra, những hiểu biết của ta về Estrogen còn rất hạn chế.

Tinh hoàn:

Tại sao tinh hoàn nam hai bên không đều: bên cao, bênh thấp ? Tùy vào ta thuận bên nào thì bên đó cao hơn. Vì cân cơ chéo bé chính là cơ treo bìu. Nên ta thuận bên nào thì cân cơ chéo bé bên đó mạnh hơn và nó kéo tinh hoàn cao hơn. Vậy vú phụ nữ thì sao ? Bên nào bự hơn ? Tùy thuận tay nào thì vú bên đó nhỏ hơn tay không thuận. Vì thuận tay đó, nên bên đó vận động nhiều hơn, nên mô mở ít hơn nên bên đó nhỏ hơn.

Testosterone là hormone mang bản chất Steroid được tiết bởi tế bào kẽ (tế bào Leydig-tế bào không mầm) của tinh hoàn. Testosterone thúc đẩy sự trưởng thành của tinh trùng trong ống sinh tinh. Qúa trình này bắt đầu ở tuổi dậy thì & tiếp tục cho đến hết toàn bộ cuộc đời.

Secondary sex characteristics:

Đặc tính sinh dục phụ ở nam là lông, râu, giọng nói ồm ồm ở thanh quản. Hiện nay có quá nhiều thanh niên nói giọng éo éo như phụ nữ, ta hỏi tại sao ? Vậy ta thử Estrogen họ thì sao ?

Khi học sinh lý nội tiết (Estrogen và testosterone) ta nghĩ gì về Phật Di Lặc? Người ta tưởng tượng ra 2 ông Phật nữa (A-di-đà và di-lặc) để làm gì? ông a-di-đà đại diện cho hiện tại: 1 trái đất đầy hận thù chém giết nên ta cố mở miệng a-di-đà như nhắc nhở bản thân "calm down". Vậy tưởng tượng ra ông Di-lặc của tương lai với mục đích gì? Nếu tất cả đàn ông đều bụng bự, vú to, không râu thì chắc chỉ chơi được Shumo? Hiện nay, 20% quần thể đàn ông là Đông phương bất bại (nhất là ở hồ bơi và phòng tập gym).

PROGESTERONE:

Khi nang buồng trứng đã trưởng thành, nó sẽ phóng ra Ovum (trứng) & nang noãn lúc này chỉ còn là cái vỏ bọc, người ta gọi tên nó là hoàn thể. Mỗi lần trứng rụng, hoàn thể sẽ khép lại. Có một số trường hợp nó không khép, máu chảy rỉ rỉ hoài, ta gọi đó là “Mittel Schmerz” (Hội chứng xuất huyết giữa kỳ kinh)

Progesterone còn có chức năng dự trữ đường và làm tăng trưởng các mạch máu ở nội mạc tử cung để chuẩn bị cho có thai. Cả Progesterone và Estrogen đều được tiết bởi bánh nhau trong lúc có thai.

INHIBIN

Hoàn thể tiết thêm một chất nữa, đó chính là Inhibin. Chất này giúp cho giảm bài tiết FSH ở thùy trước tuyến yên và GnRH ở vùng hạ đồi (GnRH: gonadotropin: Gonad: buồng trứng & tinh hoàn; trop: hướng về; in: chất => Hormone phóng thích chất hướng về buồng trứng tinh hoàn)

PROSTAGLANDINS

Bất cứ khi nào có hiện tượng viêm xảy ra đều có Prostaglandin xuất hiện ngay tức khắc. Các bạn vỗ vào đùi 1 cái bát, chưa kịp dỡ ra nữa mà nó đau gần chết. Rồi dở tay lên thấy chỗ đó 5 ngón tay đỏ chét. Tại sao? Ta đã học viêm là sưng, nóng, đau, rát. Khi các bạn đập tay vào đùi, ta đau ngay. Bất cứ 1 mô nào bị tổn thương dù các bạn vỗ nhẹ 1 cái, hay bị mũi cắn hay kẹt tay vô cánh cửa,… Thì nó đều sản sinh ra acid arachidonic. Acid arachidonic này sẽ phóng thích liền 3 chất PG F2α, PG E1-E2 &Thromboxane A2. Nếu các bạn sử dụng Aspirin thì nó sẽ chặn tác dụng cả 3. Còn nếu sử dụng Paracetamol thì nó chỉ chặn PG F2α & PG E1-E2.

Futher reading: http://ycantho.com/qa/showthread.php?t=1169

VÒNG KINH KHÔNG RỤNG TRỨNG

 Vòng kinh không rụng trứng (anovulatory cycle), nghĩa là hôm nay người nữ đó có kinh nhưng không dự đoán được lần tới khi nào sẽ có kinh. Người đó bị 1 trong 6 rối loạn sau đây:

a. Polycystic ovary syndrome
b. Hypothalamic dysfunction
c. Perimenopause
d. Ovulatory dysfunction
e. Thyroid disorders
f. Hyperprolactinemia
Brainstorms:
1. Nữ 25 tuổi sanh 1 con khỏe mạnh. Quyết định uống thuốc ngừa thai để 28 tuổi đẻ 1 con nữa. Hỏi: lúc đó có rụng 2-3 trứng cùng lúc không?
2. Khi nữ uống thuốc ngừa thai 10 năm. Hỏi thời gian mãn kinh có lùi lại hay không? Giả sử mẹ cô ta mãn kinh năm 49 tuổi, ngoại cô ta mãn kinh năm 50 tuổi.

Futher reading:

a. Nữ 25 tuổi sanh 1 con khỏe mạnh. Quyết định uống thuốc ngừa thai để 28 tuổi đẻ 1 con nữa. Hỏi: lúc đó có rụng 2-3 trứng cùng lúc không?
1. 
https://www.verywell.com/getting-pregnant-after-birth-control-pills-2447147

2. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1052849/

b. Hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS)

Bài của TRẦN THỊ TỐ NHIMSSV: 1153010362LỚP: YCK37

 http://www.ycantho.com/content/4/10/2936/1/pocs.html

c. Nhắc lại 1 số thuật ngữ cũ :

1/ Amenorhhea: Vô kinh
* Một người phụ nữ ko có kinh trong 3 tháng -> Amenorhhea

2/ Dysmenorrhea: Thống kinh
* Chuẩn bị có kinh mà đau bụng -> Dysmenorrhea

3/ Hypermenorrhea: Cường kinh
* Có kinh đúng ngày mà kinh ra qúa nhiều trong một ngày, hây ra nhiều ngày. Vd ngày thây 10 tấm, có qúa 5 ngày.

4/ Hypomenorrhea: Thiểu kinh
* Có kinh không đến 3 ngày, ngày thây có 1 miếng

5/ Menopause: Mãn kinh

6/ Meno-metrorrhagia: Rong kinh rong huyết 
* Rối loạn chảy máu qúa nhiều, có liên quan đến ung thư đường sinh dục.

7/ Premenstrual: Tiền hành kinh
* Trước khi hành kinh phụ nữ căng ngực-đụng cham đau, tính tình khó chịu hơn.

8/ Oligomonorrhea: Kinh thưa, 35 ngày trở lên mới có kinh.

9/ Polymenorrhea: Đa kinh, chưa tới 25 ngày đã có kinh lần nữa.

10/ Endometriosis: Lạc nội mạc tử cung 
¤ Không biết cơ chế, có thể lạc vào ổ bụng -> Mỗi tháng có kinh -> Chảy máu vào ổ bụng. Lạc vào lỗ mũi -> Mỗi tháng có kinh lỗ mũi cũng bị chảy máu. Khi lạc vào bọng đái người phụ nữ đó khó có con hơn bình thường 

11/ Endometritis: Viêm nội mạc tử cung 

12/ #Metrorrhagia: Rong huyết
¤ 
Menorrhagia: Rong kinh
* Rong kinh: đúng ngày có kinh -> ra hơi nhiều.
* Rong huyết: Tự dưng nó ra. Đang ngồi học, đứng dậy -> Đâu tự dưng nóra một vũng.

13/ Metroptosis: Sa tử cung

 

THE END !

yk41
Đăng bởi: ycantho - Ngày đăng: 10/03/2017
Sản Ngoại - Thủ thuật - Mổ Bệnh học nội - Phác đồ Nhi Ngoại ngữ Đọc giúp bạn Vui để học Basic sciences Đề thi Ghi danh AVYKDiễn đàn Y Cần ThơQuyên Góp

Số lượt truy cập
35.777.574
21 người đang xem


replica rolex